عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

405

كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )

قوله : يا أَيُّهَا النَّاسُ اىّ اسمى منفرد است ميان دو تنبيه ، و تكرار تنبيه بر سبيل تأكيد است ، و تحقيق موعظت . معنى آنست كه هان بيدار باشيد تا گويم ، هان نيوشيد پند كه مىدهم ، بپذيريد حكم كه ميكنم . خداوندا حكم چيست ؟ اتَّقُوا رَبَّكُمُ بپرهيزيد از خشم خدا بطاعت دارى ، و فرمان بردارى وى . گفته‌اند : تقوى سه قسم است : اول از شرك پرهيز كردن ، و اين تقوى عام است . پس ، از معصيت پرهيز كردن ، و اين تقوى خاص است . پس ، از شبهت پرهيز كردن ، و اين تقوى خاص الخاص است . و مصطفى ( ص ) را پرسيدند كه آل محمد كيست ؟ فقال ( ص ) : « كلّ تقىّ ، الا انّ اوليائى منكم المتّقون ، و لا فضل لأحدكم على احد الّا بالتّقوى » . و در قرآن تقوى است بمعنى توحيد ، چنان كه گفت خداى : وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى ، و بمعنى طاعت ، چنان كه گفت : اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ ، و بمعنى توبت ، چنان كه گفت : وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتابِ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا ، و بمعنى اخلاص ، چنان كه گفت : وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ و أُولئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوى ، و بمعنى حذر ، چنان كه گفت : وَ اتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ . آن گه بخلق خويش بر خود دلالت كرد و گفت : الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ ، يعنى آدم ، وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها يعنى حوا . مفسّران گفتند : ربّ العزّة آدم ( ع ) را بيافريد ، و آدم خواب بر وى افكند ، و از يك استخوان پهلوى وى از جانب چپ حوا را بيافريد ، و آدم را از آن هيچ رنج نرسيد ، كه اگر رنج رسيدى بر وى مهربان نبودى ، و آن مواصلت و مودّت ميان ايشان نپيوستى . و قد قال رب العزّة : وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً ، پس چون آدم از خواب بيدار گشت ، او را گفتند : اين كيست اى آدم ؟ جواب داد كه : « هذه حوّا يعنى خلقت من شىء حىّ » ، گفتند : نام جنس او چيست ؟ گفت : « المرأة ، لأنّها من المرء خلقت » ، و صحّ فى الخبر أنّ النّبيّ ( ص ) قال : لمّا خلق اللَّه عزّ و جلّ آدم انتزع ضلعا من اضلاعه فخلق منه حوا .