استاد ابو على دقاق گفت : توكل را سه رتبت است : او توكل ، پس تسليم ، سوم تفويض . توكل بدايت است ، تسليم وساطت ، و تفويض نهايت . توكل صفت عوام است ، تسليم صفت خواص ، تفويض صفت خاص الخاص . توكل صفت انبياء است على العموم ، تسليم صفت ابراهيم ( ع ) على الخصوص ، و تفويض صفت خاتم النبيين مصطفى ( ص ) على اخص الخصوص . صاحب توكل گوش بر وعدهء حق دارد . صاحب تسليم با علم حق آرام دارد . صاحب تفويض به حكم اللَّه رضا دهد . او كه با توكل است طالب عطا است ، او كه با تسليم است منتظر لقاء است ، و او كه با تفويض است در مجمع روح و ريحان آسودهء رضاء است . اين است كه رب العالمين گفت : وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ . 28 - النوبة الاولى ( 3 / 168 - 160 ) قوله تعالى : إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ اگر يارى دهد اللَّه شما را ، فَلا غالِبَ لَكُمْ باز شكننده‌اى نيست شما را ، وَ إِنْ يَخْذُلْكُمْ و اگر خوار كند شما را و فرو گذارد ، فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ كيست آنكه يارى دهد شما را ؟ مِنْ بَعْدِهِ از پس فرو گذاشتن او ، وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ ( 160 ) و ايدون باد كه بخداى سپارند گرويدگان كار خويش را . وَ ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ و نبود هرگز بسزا پيغامبرى را كه خيانت كند در غنيمت بخشيدن ميان غازيان ، وَ مَنْ يَغْلُلْ و هر كه خيانت كند به چيزى ، يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ آن چيز آرد فردا برستاخيز ، ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ پس آن گه بهر تنى گزارند پاداش آنچه كرد ، وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ ( 161 ) و هيچ كس را ازيشان از پاداش نيكى چيزى بنكاهند . أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ باش كسى كه بر پى رضوان خدا رود و جستن