عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
329
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
هر كسى را جام او بر جان او همسان كنيد * هر كسى را نقل او با عقل او هم برنهيد « 1 » فَاعْفُ عَنْهُمْ - اى سيد ! تقصيرى كه كردهاند در حق تو و در كار تو ، عفو كن از ايشان « 2 » ، و فرا گذار . و به آنچه تقصير كردند در اداء حقوق ما ، تو ايشان را شفيع باش ، و از ما آمرزش خواه . فَاعْفُ عَنْهُمْ اشارت بجمع است از بهر آنكه حكم است و حاكم خداست بحقيقت ، و رسول بر تبعيت . وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ اشارت بتفرقت است كه مقام تذلّل و عبوديت است ، اين است سنّت خداوند عزّ كبريائه با انبياء و اولياء ، گه ايشان را در جمع دارد گه در تفرقت . جمع بىتفرقت كفر است ، و تفرقت بى جمع شرك . جمع عين حقيقت است و تفرقت راه عبوديت . آن كس كه اين دو خصلت در وى مجتمع شد بر جادهء سنت و جماعت افتاد ، و بر طريقت و شريعت مستقيم گشت . وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ - يا سيد ! احوال روندگان درين راه مختلف است : يكى مقصّر است ازو عفو كن . يكى تائب است از بهر وى آمرزش خواه . يكى مطيع است با وى مشاورت كن . فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ - عزم را حقيقتى است ، و مايهء حقيقت آن درستى مراد است . و جمع دل ، مايهء آن صلابت است در دين ، و غيرت بر أمر ، و استقامت وقت . و عزم را سه قسم است : يكى عزم توبه ، ديگر عزم خدمت ، سديگر عزم حقيقت . و بناء همه بر توكل است . و توكل را اصلى است و شرطى و ثمرتى : اصل آن يقين است و شرط آن ايمان ، و هو المشار اليه بقوله تعالى : وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ و ثمرهء آن محبت حق عزّ و جل ، و ذلك فى قوله تعالى إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ .
--> ( 1 ) - نسخه : كنيد ( 2 ) - نسخه : ازشان