است و مهربانى نمودن ، پس مغفرت بليغ‌تر از عفو است ، و رحمت تمام تر از مغفرت ، ازين جهت به اول عفو گفت و به آخر رحمت . أَنْتَ مَوْلانا - در لغت عرب - مولا - را معانيست : - المولى هو اللَّه ، و المولى ابن العم ، و المولى هو المعتق و كذلك المعتق ، و المولى الناصر ، و المولى الزوج ، و اصلها كلها من الولى ، فهو مفعل من الولى و هو القرب ، فالمولى ما لزمك من شيء او لزمته . و منه قوله تعالى مَأْواكُمُ النَّارُ ، هِيَ مَوْلاكُمْ و المولى فى اسماء اللَّه تعالى معناه الناصر العاطف القريب و كذلك الولىّ . أَنْتَ مَوْلانا - معنى آنست كه تو خداوند و يار مايى ، دارنده و باز دارنده و نگه دار مايى ، پذيرنده و دستگير و داورى دار مايى . فَانْصُرْنا نصرت و نصر در لغت عرب يارى دادن بود و روزى دادن بود ، ارض منصورة اى ممطورة . من كان يظن ان لن ينصره اللَّه - اى لن يرزقه اللَّه . و ناصر و نصير يارست و منتصر كينه كش . فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ - ميگويد - يارى ده ما را بر گروه كافران . اجابت دعا آنست كه گفت وَ كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ . و معنى كفر و كفران ناسپاسى است ، و كافر و كفور ناسپاس است ، و كافر ضد مسلمان از آن گرفته‌اند ، نه آن ازين ، از بهر آنك كافر ناسپاس نعمت خداى آمد ، نعمت از وى يافت و ديگرى را پرستيد ، و ناسپاسى بد پاداشى بود ، فلا كفران لسعيه ، ازين است . اللَّه ميگويد - بنزديك من بد پاداشى نيست . جاى ديگر گفت فَلَنْ يُكْفَرُوهُ يعنى با شما در كردار شما بد پاداشى نيست . و اصل كفر - ستر - است ، نعمت بپوشيدن كه از منعم به سپاسدارى بر تو پديد نيايد ، و از بهر اين برزگر را كافر خوانند ، كه تخم بپوشد در زمين . و عرب شب را كافر خواند ، كه جهان بپوشد ، و ديه را كفر خواند كه مردم را بپوشد به ديوار . و در خبر است « ساكن الكفور كساكن القبور » يعنى ساكن الرساتيق . آورده‌اند كه - معاذ جبل رض هر گه اين سورة البقره خواندى ، چون به آخر رسيدى كه فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ گفتى - آمين ! و روى ان النبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم قال - « الآيتان من آخر سورة البقرة من قرأهما فى ليلة كفتاه » يعنى كفتاه قيام الليل . و روى « لا تقرئان فى دار ثلث ليال فيقربها شيطان » و قال قتاده - ان اللَّه تعالى كتب كتابا قبل ان