است در كتاب تاريخ ادبيان ايران ( آثار قرانى ) . سديگر مقاله اى است كه با آلمانى پررفسور ريتر ( 1 ) در انتقاد كتاب پررفسور استورى نگاشته است ( 2 ) چهارم مقاله اى است كه دانشمند معظم واديب بزرگوار آقاى خليل الله خان خليلى راجع بنسخه خود نوشته اند و اشاره ميكنند كه اين كتاب در تفسير الاكسير سيدصديق حسنخان نيز يادشده است اينمقاله را در ميزان 1327 شمى نگاشته و براى اين بنده فرستاده اند وظاهرا در مجلهء آريانا نيز بطبع رسيده است . ديگر مقاله دانشمند گرامى محيط طباطبائى در مجله دانش تهران شماره چهارم سال اول - 1328 ) . كمال اعتنا وغايت توجه دانشمندان وادب شناسان به اين كتاب صواب از آنجا معلوم است كه در شهريور ماه 1330 هنگاميكه كنگره مستشرقين در استانبول تشكيل شد پروفسور زكى وليدى طوقان كه از اجلهء علماى معاصر اصت در يكى از جلسات كنگره مژده طبع اينكتابرا به جماعت علماى حاضر داده و گفت - طبع كتاب كشف الاسرار كه از نفائس آثار زبان فارسى است و خود يكى از تفاسير معتبر عامه است در دانشگاه تهران دليل بر تقدم علم وتوجه علماء شرق بمتون علمى وپيراسته شدن مراكز علمى ممالك اسلامى از تعصبات دينى است و آن را طليعهء تحقيقات جديد در آن كشورها بايد دانست . اينسخن دانشمند معظم هر چند درستايش اينكتاب محل استناد ماست ولى اين نكته را نبايد ناگفته گذاشت كه جامعهء علمى تهران هميشه در طبع وانتشار كتب علمى بزيور بيطرفى آراسته و از وصمت تعصب وتحزب پيراسته بوده وانتشار كتب اهل سنت و جماعت در تهران اختصاص به زمان حاضر ندارد دليل براين مدعى طبع سدها كتاب تفسير وحديث وادبياتست كه از مؤلفين عامه در ايران طبع شده مانند تفسير قاضى بيضاوى و شرح تجريد علامهء قوشچى ودواوين ومثنويات شعراى بزرگ كه مانند نظامى وسنائى وجامى وغيره كه همه در قرن نوزدهم انجام گرفته و در مطبوعات عالم اسلام بيادگار مانده است . از آن گذشته صاحب كتاب كشف الاسرار در تأليف خود نسبت بمقام امير المؤمنين على عليه السام و ائمه اطهار همه جا بادب و احترام سخن گفته و احاديث وروايات بسيار

--> ( 1 ) - prof . v . h . ritter ( 2 ) - orientalistische literaturzeitung 1928 nr . 12