عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

609

كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )

پس اين عزم كردن بر طلاق معنى نداشتى ، كه وقوع طلاق خود حاصل بودى ، و در آيت فائدهء نماندى . وجه ديگر آنست كه گفت : - فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ - لفظ سماع اقتضاء مسموع كند ، و مسموع لفظ طلاقست تا به زبان بنگويد مسموع نباشد . وَ الْمُطَلَّقاتُ يَتَرَبَّصْنَ - الآية . . . - تربص اينجا - عدت - است . و قرء بمذهب شافعى طهر است . و كمينه طهر پانزده روز است ، و مهينه آنچ بود كه آن را حدى نيست . در شرع ميگويد : - و النساء المطلقات يتربّصن ، بتعريض انفسهن للنكاح ثلاثة اطهار . زن دست باز داشته يعنى آن زن كه ببلوغ رسيد و با شوهر دخول يافت و آبستن نيست درنگ كند در عدت ، و باز ايستد از تزويج تا سه پاكى . وعدتها در قرآن پنج است : - عدت زن كه به حيض نرسيد سه ماهست . وعدت زن نوميد شده از حيض هم چنان ، و ذلك فى قوله تعالى وَ اللَّائِي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحِيضِ مِنْ نِسائِكُمْ إِنِ ارْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلاثَةُ أَشْهُرٍ وَ اللَّائِي لَمْ يَحِضْنَ و عدّت باروران زنان تا ببار فرو نهادن است و ذلك فى قوله : وَ أُولاتُ الْأَحْمالِ أَجَلُهُنَّ أَنْ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ اگر هم در آن ساعة كه شوى مرد يا طلاق داد بار فرو نهد ، هم در ساعة تزويج وى حلال گردد چهارم عدت شوى مرده چهار ماه و ده روز است . و ذلك فى قوله وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ عَشْراً پنجم عدت مطلقات سه پاكى و هو قوله : - وَ الْمُطَلَّقاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلاثَةَ قُرُوءٍ . و زن دست باز داشته كه بمرد نرسيد خود به روى عدت نيست ، و ذلك فى قوله فَما لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَها مگر كه شوهرش بميرد كه هم چهار ماه و ده روز بنشيند ، عموم آيت را كه گفت يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ عَشْراً و فرق ننهاد ميان آن زن كه بمرد رسيد و آنك نرسيد ، اين بيان عدت آزاد زنان است . اما عدت زنان بردگى نيمه عدت آزاد زنانست ، مگر در اطهار كه عدت ايشان در آن دو طهر است . و در حمل همچون آزاد زنان وضع حمل است . اما ابتداء و انتهاء عدت به آن توان دانست كه مرد كه زن را طلاق دهد در حال حيض دهد يا در حال طهر . اگر در حال حيض دهد روزگار آن حيض در شمار نيست تا طهر پديد آيد ، آن گه در عدت شود تا سه طهر بگذرد . چون حيض چهارم آغاز كند عدت بسر آمد . و اگر در حال طهر طلاق دهد ، اگر همه يك لحظه باشد آن طهر در شمار باشد