عز و جل كه باهل خود نرسم و نزديكى نكنم زيادت از چهار ماه چندانك تقدير كند ، اما اگر سوگند به چهار ماه خورد يا كم از چهار ماه مولى نباشد ، و اگر سوگند نه بنام خدا خورد كه بطلاق و عتاق خورد به روزه و به نماز و صدقه كه بر خود واجب كند بقول جديد شافعى رض مولى باشد . پس چون ايلا درست شد چهار ماه مدت تربص وى باشد كه درين مدت از جهت شرع مطالبتى بر وى متوجه نشود . اما اگر در ميانهء اين مدت پيش از آنك چهار ماه بر آيد باز آيد و با اهل خويش كند ، بر وى جز از كفارت سوگند نيست و اين فيئه هر چند كه نه در محل خويش است اما چون كسى بود كه به روى دينى موجّل باشد و پيش از اجل آن دين باز دهد روا بود . و اگر اين فيئه نكند تا مدت چهار ماه بسر آيد و آن گه بى عذرى هم نزديكى نكند ، زنان را رسد كه مطالبت وى كند كه باز آى يا طلاق ده . اختلافست علما را كه باز آمدن بسخن است يا بوطى . قومى گفتند . بسخن است گويد - با پس آمدم . و درست‌تر آنست كه وطى است . پس اگر باز نيايد زن را رسد كه از قاضى در خواهد تا وى را طلاق دهد . و چون باز آمد بعد از مطالبت و نزديكى كرد ، اگر سوگند كه خورده بود بنام خداى بود عز و جل كفارت سوگند به روى لازم آيد ، بدليل خبر كه گفت « من حلف على يمين فرأى غيرها خير منها فليأت الذى هو خير و ليكفّر عن يمينه » و بقول قديم شافعى كفارت لازم نيايد ، لقوله تعالى فَإِنْ فاؤُ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ علّق المغفرة بالفيئة فدل على انه قد استغنى عن الكفارة . و اگر سوگند بطلاق يا عتاق بود به نفس وطى طلاق در افتد ، و عتق حاصل شود . و اگر بر طريق نذر سوگند ياد كرده بود چنانك گويد - ان وطأتك فللّه على ان اعتق رقبة او اصوم كذا او اصلى كذا او اتصدق بكذا . اينجا مخير است اگر خواهد بوفاء نذر بازآيد و اگر خواهد كفارت سوگند كند . وَ إِنْ عَزَمُوا الطَّلاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ - اين آيت از دو وجه رد است بر اصحاب رأى كه گفتند - چون مدت ايلاء چهار ماه بسر آيد زن از مرد جدا شود بيك طلاق ، و حاجت به آن نيست كه شوهر را بفيئه يا طلاق مطالبت كند . گوئيم اگر چنان بودى