شراب از خون و جام از كاسهء سر * بجاى بانگ رود آواز اسبان بجاى دستهء گل دستهء تيغ * بجاى قرطه بر تن درع و خفتان وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ . . . - توانگران مال از كيسه بيرون كنند و درويشان توانگران از دل بيرون كنند ، و موحّدان جمله خلايق از سر بيرون كنند ، و اليه الاشارة بقوله عزّ و جل - قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ . . . كيسه از مال وا پردازند ، ثواب آن جهانى را دل از توانگران وا پردازند دين ربانى را ، سر از خلق وا پردازند ديدار سبحانى را ، توانگران از مال هزينه كنند بزكاة و صدقات تا از دوزخ برهند ، عابدان از نفس هزينه كنند بوظائف عبادات تا به بهشت رسند ، عارفان از جان و دل هزينه كنند بحقائق شهود تا بوصال حق رسند . وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ - مصطفى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم گفت « الاحسان ان تعبد اللَّه كانك تراه فان لم تكن تراه فانه يراك » - احسان آنست كه خداى را در بيدارى و هشيارى پرستى ، چنانك گويى در وى مىنگرى ، و خدمت كه كنى چنان كنى كه وى را مىبينى . اين حديث اشارت است بملاقات دل با حق ، و معارضهء سرّ با غيب ، و مشاهدهء جان با مولى ، و حث كردن بر اخلاص عمل ، و كوتاهى امل ، و وفا كردن به پذيرفته روز اوّل ، پذيرفتهء روز اول چيست ؟ شنيدن أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ و گفتن بَلى ! وفاء آن پذيرفته چيست ؟ خدمت مولى ! كوتاهى امل در چيست ؟ در « كانك تراه ، » اخلاص عمل در چيست ؟ در « فانه يراك » ! آن ديده كه او را ديد بملاحظه اغيار كى پردازد ؟ و آن جان كه با وى صحبت يافت با آب و خاك چند سازد ؟ از آنست كه خطاب ارجعى با روح پاك است . كه منزل او در قالب آب و خاك است ، خو كرده در آن حضرت مذلت حجاب چند برتابد ، والى بر شهر خويش در غربت عمر چون بسر آرد ؟ جان در صفت بقاست ، و آب و خاك فانى ، او كه به حق زنده نه چون زندهء اين جهانى . از سر حق محقق آگاهست ، حق ديدنى است و - كانك تراه - در خبر برين گواه است النوبة الاولى - قوله تعالى : وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ - تمام كنيد