عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
سرآغاز 4
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
در تحت نمره 232 ، بنام - تفسير خواجه عبدالله انصارى - كه مشتمل است بر تفسير آيهء شسم از سورهء انبياء تا آيهء هفتاد و ششم از سورهء فرقان . در نسخهء اول كه مشتمل بر سرآغاز كتاب است مانند نسخهء كابل مؤلف تصريح كرده است باينكه كتاب تفسير شيخ - الاسلام ابى اسماعيل عبدالله بن محمد الانصارى را مطالعه نموده و چون آن را در نهايت ايجاز وغايت اختصار ديده ببسط و تفصيل آن همت بسته ، و در سال 520 هجرى اينكتابرا تأليف نموده و آن را كشف الاسرار وعدة الابرار نام نهاده است . در تهران نيز چند نسخه از اينكتاب را زيارت نمودم . 1 - اول نسخه كتابخانه مسجد سپهسالار - بنام تفسير فارسى وعربى نمرهء 209 از اول سورهء انعام تا آخر سورة البراءة . 2 - نسخه كتابخانه ملى : كه از اروى نسخه نمره 1232 مشهد بامر مرحوم آصف الدوله شيرازى متولى آستانه استنساخ شده . 3 و 4 - دونسخه از كتابخانهء ملى ملك : يكى از آيهء صد و شصت و سوم از سورة البقرة ، تا آيه صد و هفتاد و دوم از همانسوره . دو ديگر از اول سورة المؤمن تا آيهء چهل و چهارم از سورة الرحمن . 5 - نسخه دسوت دانشمند محترم آقاى محيط طباطبائى - از سورة الواقعه تا قمستى از سورة البروج . 6 - نسخه ايكه خود اين حقير بدست آورده ام . از اول سورة المؤمنون تا آخر سورة الصافات . اما علت اينكه اين تفسير بتفسير خواجه عبدالله انصارى معروف شده است آنست كه مؤلف چنان كه خود در مقدمه ميگويد بر تفسير خواجه انصارى نظر داشته و آن را در اختصار وايجاز به حد اعجاز ديده است و بر آن سرشده كه آن را بشرح وبسط بيارايد و مرغ سخنرا در آن فضابال وپرى گشايد ، و همه جادر نلوكلام از درر كلمات پيرهرات باستشهاد وبعناوين مختلف نقل كرده است . با كمال تأسف اصل تفسير خواجهء انصارى بدست نيست و تنها چيزى كه از آن ميدانيم سخن سيوطى است در طبقات المفسرين ( 1 ) كه
--> ( 1 ) - طبقات المفسرين - باشرح لاتينى . طبع a . moursinge ، ليدن 1839