عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
سرآغاز 5
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
اشاره بخواجه و كتاب او كرده و گفته است : " وفسر القرآن زمانا وكان يقول اذا ذكرت التفسير فانما اذكره من مأة وسبعة تفاسير . . . " . از مطالعه وتصفح در اين نسخ معلوم شد كه - كتاب مذكور خرانه ايست آكنده به لئالي وجواهر ، مشتمل بر تفسير قرآن شريف بسبك مفسرين عامه ، ومحتوى بر قرائات واختلاف آنها ، وشأن نزول آيات ، وبحث در احكام فقهيه ، وتأويلات عرفانى بسبك صوفيه عظام ، كه جابجا باقوالى چند از خواجه انصار مزين است ، و از لحاظ تفسير وتأويل وفقه وخبر و سير وحديث وادب وصرف ونحو واشتقاق و كلمات صوفيه ومواعظ اخلاقى ايشان ومنتخب اشعار بزرگان - بالاخص سنائى غزنوى و ديگران - كتابسيت بينظير وبديل ، و گنجى است بيشبيه ومثيل كه در بحث از كلمات رب جليل براى عباد ذليل بپارسى گرد كرده وبروز گاران به ياد گار گذاشته است . پس خلاصه اى از تحقيقات خود كه در باب آن كتاب نموده بودم براى كنگره مستشرقين كه در تابستان 1327 مطابق ژوئيه 1948 درپاريس تشكيل ميشد ارسال داشت و چون مورد اعتناى دانشمندان گرديد آن را در روزنامهء آسيائى پاريس سال 1950 طبع ومنتشر نمود ( 1 ) بعد از آن درصدد بر آمد كه از آن كتاب شريف نسخهء جامع كاملى بدست آورد پس بعنايات والطاف دانش پرورانهء وزارت معارف دولت جمهورى تركيه وبدستيارى آقاى مفتاح سرقنسول محترم ايران در استانبول از نسخهء موجود در كتابخانه ينى جامع عكسبردارى نمود . وبحمدالله تعالى يك نسخه از آن تفسير شريف من البدو الى الختم از باء بسمله تا تاء تمت فراهم شد . از اتفاقات حسنه فاضل محترم آقاى مجتبى مينوى نيز در كتابخانهء توپ قاپو سراى در استانبول نسخهء ديگرى بدست آوردند وعكسبردارى نمودند و چون اطلاع حاصل كردند كه من نسخ عديده از اين كتار راجع كرده ام و در صدد طبع آن هستم فيلمهاى نسخهء عكسى خود را بيدريغ ومضايقه در اختيار اينجانب گذاشتند وبدين ترتيب نسخه كامل ديگرى نيز بدست آمد . در اين بين دوست دانشمند آقاى خليل الله خان خليلى نيز از كابل نسخهء خود را با كمال كرم و سخاوت براى بنده فرستادند
--> ( 1 ) une exegese coranique du xlle siecle en prrsan ژورنال اسپاتيك سال 1950 پاريس .