عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
234
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
ما نكشتيم ، رب العالمين گفت سخت است دلهاى شما و سياه و غليظ كه مرده پيش چشم زنده شد و بگفت كه كشندهء من كيست و شما مىنپذيريد . و قسوة در دل آنست كه رحمت و رقت و تواضع در آن نگيرد ، و كارهاى پسنديده را و انواع خير را نرم نشود . مصطفى ع گفت - « لا تكثروا الكلام به غير ذكر اللَّه عز و جل ، فان كثرة الكلام به غير ذكر اللَّه قسوة للقلب ، و ان ابعد الناس من اللَّه القلب القاسى » . و عن حذيفه قال - تعرض الفتن على القلوب عرض الحصير فاى قلب اشربها نكتت فيه نكتة سوداء ، و اىّ قلب انكرها نكتت فيه نكتة بيضاء ، حتى تكون القلوب على قلبين - قلب ابيض مثل الصفا لا تضرّه فتنة ، و قلب اسود مربد كالكوز مجخيّا و امال كفّه لا يعرف معروفا و لا ينكر منكرا . » پارسى خبر حذيفه آنست - كه فتنهها بر دلها باز گسترانند چنانك حصير گسترانند ، هر دل كه بفتنهها مايل باشد و آن را گيرا بود نكتهء سياه بر آن زنند و هر دل كه به آن فتنهها در نسازد و آن را منكر شود نكتهء سپيد بر آن زنند پس مىداند كه دلها بر دو قسم است يكى همچون سنگ سپيد سخت كه هيچ فتنه در خود نپذيرد ، ديگرى سياه خاك آلود همچون كوزهء سرنگون چنانك درين كوزهء سرنگون آب نماند ، در چنين دل خير و طاعت نماند . رب العالمين دلهاى جهودان را اين صفت كرد و گفت - ايمان بنوبت مصطفى و صدق وى كه سر همهء خيرات است در دل ايشان نمىشود پس از آنك صدق وى شناختند و دانستند . اينست معنى قسوت در دلهاى جهودان . پس دلهاى ايشان با سنگ برابر كرد در سختى و درشتى و گفت فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً - آن دلها همچون سنگ است بلكه سختتر كه از سنگ آب آيد و گر چه آب در آن نشود ، و از دل سخت نه اجابت آيد و نه پند در آن شود . آن گه سنگ را معذور كرد و دلهاى ايشان نامعذور ، و سنگ خاره را فضل داد بر دل سخت و بتفضيل گفت وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهارُ و از سنگها هست كه از آن جويها ميرود و از كوهها هست كه از آن دجله و فرات و سيحون و جيحون ميرود ، و إِنَّ مِنْها لَما يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ - و از آن هست كه مىشكافد و آب از آن بيرون مىآيد ،