و در آيت ديگر گفت أَ فَغَيْرَ اللَّهِ تَأْمُرُونِّي أَعْبُدُ أَيُّهَا الْجاهِلُونَ جهل اثبات كرد وجه جمع ميان هر دو آيت چيست ؟ جواب آنست كه اثبات اين علم آن جهل ازيشان زائل نگرداند ، كه معنى اينعلم آنست كه شما ميدانيد كه آفريدگار آسمان و زمين و روزى دهندهء خلقان خداست و كافر و مؤمن به اين علم مشترك‌اند ، و لهذا قال تعالى وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ و ميدانستند كافران كه بتان آفريننده و صانع نيستند و آن كس را كه اين علم باشد و آن گه به اين علوم خالق را عبادت نكند اسم آن جهل از وى بنيفتد كه آن علم كه ضد آن جهل است آنست كه اللَّه گفت إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ و آن علم در كافر نيست پس معلوم گشت كه ميان هر دو آيت به حمد اللَّه تناقض نيست . وَ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ - چون كافران گفتند - « وَ إِنَّنا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونا إِلَيْهِ مُرِيبٍ . - « إِنْ نَظُنُّ إِلَّا ظَنًّا وَ ما نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ - » ما در گمان و در شور دليم از آنچه ما را با آن ميخوانى . رب العالمين اين آيت فرستاد بجواب ايشان وَ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ ان بمعنى اذ است ميگويد اكنون مىگوييد ما در شور دلىايم و در گمان ، هر چند كه نه جاى گمان است و نه جاى شوردلى ، « مِمَّا نَزَّلْنا » - از آنچه بر بندهء خويش فرو فرستاديم از آيات و سور قرآن نجم نجم و پاره پاره چنانك لايق بود و در حور . نزّلنا دليل است بر تكرار انزال كه بناء مبالغت و تكثير است - يعنى به بيست و سه سال فروفرستاديم اين قرآن سورة سورة و آيت آيت . لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ تا دل تو بوى بر جاى بداريم و نيرو ميدهيم . كان رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم امّيّا لا يكتب فلو انزل عليه القرآن جملة واحدة ليشق عليه اخذه حفظا . و قيل معناه - لنقوّى و نشجّع به قلبك فى اذى قومك ، بما نقصّ عليك من تحمّل الانبياء قبلك . نظيره قوله وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ ميگويد - اين قرآن پراكنده فرستاديم نه چون توراة موسى كه يك بار فرو فرستاديم لا جرم حوصله بنى اسرائيل طاقت كشش آن نداشت ، چنان كه طفل را لقمه بزرگ در دهان