گفت : وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً - اى سمّوهم اناثا لانّه قال فى موضع آخر لَيُسَمُّونَ الْمَلائِكَةَ تَسْمِيَةَ الْأُنْثى - سيم بمعنى - القاء - چنانك گفت وَ يَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلى بَعْضٍ - اى يلقى بعضه على بعض ، يدل عليه قوله - « فَيَرْكُمَهُ جَمِيعاً » . چهارم جعل بمعنى - صيّر - چنانك گفت - إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا اى صيّرناه و قال تعالى الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً - اين هم از قسم چهارم است . فِراشاً . اى مهادا او وطاء لم يجعلها حزنة غليظة لا يمكن الاستقرار عليها . ميگويند او خداوندى است كه شما را اين زمين پهن باز گرفت و مستقر و آرامگاه شما ساخت ، تا در آن مىنشينيد گاهى و گاهى بر آن ميرويد و منفعت ميگيريد ، چنانك گفت : - فَامْشُوا فِي مَناكِبِها وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ درين گوشه‌ها و كنارهاى زمين برويد و روزى خوريد و اعتقاد كنيد ، كه بر دارنده و پروراننده شما ما ايم - و ذلك فى قوله - وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ - و لفظ فراش ردّ است بر اهل تنجيم كه ميگويند اين زمين همچون گويى است مدوّر ، كه اگر مدوّر بودى فراش نگفتى كه فراش باز گسترده باشد پهن ، و دليل برين دريا است كه از كنارها آن راست است و آب در آن راست قرار گرفته ، كه اگر مدوّر بودى بر يك گوشهء آن آب بودى و كنارها با نشيب و فراز بودى ، و اليه اشار ابن مسعود : - فقال : « بنى السماء على الارض كهيأة القبة فهى سقف على الارض » . و قال تعالى وَ جَعَلْنَا السَّماءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً و فراشا نه آن را گفت كه اين زمين هامون است و راست كه در زمين هم كوه است و هم تلّ ، و هم دريا و هم بيابان و شكسته ، و اين همه به كار است آدميان را و منفعت ايشان را ، پس معنى آنست - كه آرامگاه و ايستادن گاه شما است و معايش و مصالح شما در آنست ، و اين تمامتر كه آدم را چون مادر است و فرزندان را چون جدّه . قال اللَّه تعالى - وَ اللَّهُ أَنْبَتَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ نَباتاً و قال تعالى - هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ و قال تعالى - خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ - يعنى آدم - ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ يعنى ذرّيّته . و قال النبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم : « ما من مولود إلّا و قد ذرّ على نطفته من تربة حفرته » و قال صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم : « تراب ارضنا شفاء سقمنا . » - ميگويد - خاك زمين ما شفاء بيمارى ماست و اين از