خودش و اسبهاى بنى اميه پايان . آرى اين هم از جمله كارهائى بود كه مسلمانان بر عثمان عيب شمردند و عايشه نيز آن از كارهائى شمرد كه بر وى انتقاد كردند و گفت : و ما او را سرزنش كرديم براى فلان كار و براى آن كه مرغزارها را چراگاه اختصاصى خود گردانيد ( 1 ) و با عصا و تازيانه به كتك زدن اين و آن پرداخت ، پس قصد او كردند تا او را مانند پيراهن ترى كه آبش را با فشردن دور كنند درهم فشردند ( 2 ) . ابن منظور در ذيل حديث مىنويسد : مردم در استفاده از گياهانى كه باران آسمان سيرابش كرده شريكاند - اگر ملك خاص نباشد - و به همين علت مردم عثمان را نكوهش مىكردند . كار خليفه در تعيين چراگاه اختصاصى ، بازگشت و نو كردن عادات جاهليت نخستين بود كه پيامبر اسلام ( ص ) آنها را نابود كرده و مسلمانان را در چراگاه‌ها شريك گردانيده بود و مىگفت : سه كساند كه خدا در دشمن مىداردشان - و از آن ميان يكى هم كسى را شمرده كه سنت جاهليت را در اسلام بنهد ( 3 ) - بر اين مرد حق آن بود كه پيش از قرق كردن چراگاه‌ها ، و به جاى جلوگيرى از استفاده ى مردم از آنها ، حريم اسلام را بپايد و از دستبرد به قوانين آن جلوگيرى كند و آن چه را پيامبر ( ص ) آورده شيوه اى شايتسه ى پيروى شمارد و سنت جاهليت را زنده نكند و بداند كه سنت الهى را تغييرپذير نخواهى يافت ولى چه كنيم كه او . . .

--> ( 1 ) ترجمه ى سخن عايشه با استفاده از معنىهائى بود كه امينى براى لغات آن از فائق به قلم زمخشرى نقل كرده است . ( 2 ) برگرديد به فائق زمخشرى 2 / 117 ، نهايهء ابن اثير 1 / 298 ، 4 / 121 لسان العرب 8 / 363 ، 18 / 217 ، تاج العروس 10 / 99 . ( 3 ) بهجة النفوس از حافظ ابن ابى جمرهء ازدى 4 / 197 .