الشيخ الأميني ( مترجم : جمعي از مترجمين )
12
الغدير ( فارسي )
29 خليفه ، فدك را تيول مروان مىگرداند . ابن قتيبه در المعارف ص 84 و ابو الفدا در تاريخ 1 / 168 تيول دادن فدك را - كه صدقه ى پيامبر براى فقرا بود - به مروان از جمله موضوعاتى شمردهاند كه مردم بر عثمان ايراد گرفتند . ابو الفدا مىنويسد : فدك ، صدقه ى پيامبر بود كه فاطمه بعنوان ارث آن را مطالبه كرد و بو بكر روايت كرد كه پيغمبر گفته : « ما گروههاى پيامبران ارث نمىگذاريم و آنچه بر جاى مىگذاريم صدقه است » ولى بعدها عثمان آن را به تيول مروان بن حكم داد و همچنان فدك در دست مروان و فرزندانش بود تا عمر بن عبد العزيز بر سر كار آمد و آن را از دست خاندانش گرفته به حالت صدقه بودن بر گردانيد . بيهقى در سنن كبرى 6 / 301 از طريق مغيره حديثى درباره ى فدك آورده كه در آن مىخوانيم : « چون عمر زندگىاش سپرى شد مروان آن را تيول خويش گرفت » سپس گويد . شيخ گفت : مروان فدك را در ايام عثمان تيول خويش گرفت « سپس گويد . شيخ گفت : مروان فدك را در ايام عثمان تيول خويش گردانيد و گويا كه او در اين باره روايتى را كه از پيامبر رسيده تأويل كرده و دليل خود گردانيده بود كه مىگويد : « چون خداوند طعمه اى به پيامبرش داد تعلق به كسى دارد كه پس از او به كار بر مىخيزد » ولى چون خود عثمان با اموالى كه داشت از آن بىنياز بود آن را براى خويشانش گذاشت و به اين وسيله صله ى رحم كرد و ديگران بر آن رفتهاند كه غرض از اين واگذارى ، سپردن توليت و سرپرستى كار فدك بود و جارى بودن وراثت هم در آن اصلى نداشت . و به هزينه ى امور مسلمين مىرسيد و به همان روش روزگار بو بكر و عمر مورد استفاده