ابن اثير جزرى تو مىبينى كه ابن اثير در كتاب خود كامل - ناقص - در ياد كردن و نديده گرفتن گزارشها پيرو طبرى است چنان كه در همه ى مواردى از تاريخ كه با او اتفاق عقيده دارد همين شيوه را دارد جز آن كه گرفتارىهاى تازه اى هم درست كرده و مىنويسد : در همين سال بود آن چه در جريان ابوذر ياد شد و نيز فرستادن معاويه او را از شام به مدينه . و در انگيزه يا بى اين قضيه و مقدمات آن ، سخنان بسيارى هم گفته شده است ( از دشنام دادن معاويه به او و تهديد او به قتل و فرستادن او از شام به مدينه بر روى شترى بدون رو انداز و نيز تبعيد او از مدينه به گونه اى زشت ) كه نقل كردن آنها كار صحيحى نيست و اگر هم گزارشهاى رسيده درست باشد بايستى عذرهائى براى عثمان ياد كرد زيرا امام مىتواند زير دستانش را ادب كند - و عذرهاى ديگر - نه آن كه اين كارها را وسيله اى براى انتقاد از وى گردانند كه ياد كردن آن را خوش ندارم پايان . آن چه را اين مرد نقل آن را كار درستى ندانسته ديگران حكم به صحت آن داده و پيش از او و پس از او آن را نقل كرده و نگذاشته‌اند كه اين بيچاره به خواسته اش برسد . او پنداشته است كه اگر با دامن امانت خود حقايق ثابته را بپوشاند آنها از چشم مردم پنهان مىماند غافل از آن كه نگارندگان منصف و گزارشگرانى كه در جستجوى حقيقت پيشاهنگ مردمانند در آينده هيچ كار كوچك و بزرگى را نديده نگرفته و همهء آنها را بر توده خواهند شمرد و تاريخ تدوين شده منحصر به كتاب او نمىباشد . و تازه گرفتيم كه او با قصور و مسامحهء خود بر روى تاريخ پرده بكشد ولى با محدثان چه مىكند كه داستان تبعيد ابوذر از مدينه و رانده شدن او از مكه و شام را در بخش معجزات پيامبر و پيش گوئى او از فتنه‌هاى پس از خود آورده‌اند ( 1 ) آيا اينها بر ابوذر و بر دوستان او از مردان خاندان پيامبر و بر ديگر شايستگان توده كه با او همعقيده‌اند گران و دشوار نمىآيد ؟ به ويژه آن كه سابقهء تبعيد از مركز

--> ( 1 ) برگرديد به ص