پسر آزاد شده ( 1 ) و نفرين شده پسر نفرين شده به زبان بزرگترين پيامبران ( 2 ) برانگيختهء خدا - درود و آفرين خدا بر وى و خاندانش - چه راست گفت كه : آسيب كيش ما از سوى سه كس است : دانشمند تبهكار ، پيشواى بيدادگر و تلاش كننده و مجتهد نادان ( 3 ) . و همين ننگ و كاستى براى اسلام بس كه چنين برجستگانى داراى اين برداشتهاى گمراه كننده و خامه‌هاى زهرآگين دارد كه دامن بزه پيشگان را از پليدى تبهكارى و دوروئى پاك مىنمايند و نيكوكار و بدكار و راست رو و گمراه و پاك و پليد را در كنار هم مىنهند و با يك چوب مىرانند و - با ماننده‌هاى اين سخنان ناچيز و اين لافهاى ميان تهى و برداشتهاى كم خردانه - توده را از راه راست پرت مىنمايند و تبهكارىهاى بزرگى را كه بر خداوند - و برانگيختهء او - و نامه اش و برنامه اش و جانشينش و خاندانش و دوستان ايشان - روا داشته شده در ديدهء تودهء دينداران ، كوچك مىنمايند ؛ گران است سخنى كه از دهان ايشان بيرون مىآيد و چيزى جز دروغ نمىگويند ( 4 ) پس هر كه كارى نيكو كند - هر چند هم بسيار اندك باشد - پاداش آن را مىبيند و هر كه كارى بد انجام دهد - هر چند بسيار اندك - سزاى آن را خواهد ديد ( 5 ) . و نخستين كسى كه - به اين گونه - دروازه‌هاى اجتهاد را گشود و لايهء نهانى دستورها را پشتوانه گرفت و با آن دو دست آويز ، دامن تبهكاران را پاك نمايش داد و مردان بزه پيشه و بدكنش را يارى رساند ، خليفهء نخست بود كه با همين بهانهء ساختگى ، دامن خالد پسر وليد را از چرك گناهان سهمناكش شستشو داد و كيفرى را كه مىبايست بر وى بچشاند از او دريغ داشت - چنان كه اگر

--> ( 1 ) برگرديد به زيرنويس پيشين ( 2 ) ن - برگرديد به جلد سوم از همين كتاب ص 251 ، 252 از چاپ دوم ( 3 ) ن - « كنز العمال ج 5 ص 212 » ( 4 ) سورهء 18 آيهء 5 ( 5 ) سورهء 99 آيهء 7 و 8