الشيخ محمد آصف المحسني
215
مسايل كابل (فارسى)
داده است وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا احتمال دوم و چهارم اشكالى ندارد . و سوؤال ديگرى كه در اين مورد وجود دارد اينست كه چگونه ممكن است در لوح محفظ تمام حوادث كائنات از اول دنيا تا اخر ان ثبت باشد زيرا لوح مذكور جسم است و جسم محدود و متناهى است و حوادث جهان ( از ابتداى خلقت تا ابد ) بىنهايت است ، و براساس همين ايراد جمعى از فلاسفه لوح را به موجود مجرد و غير مادى تفسير كردهاند و مجردات به نظر فلاسفه غير متناهى است . شيخ شهاب الدين سهروردى ميگويد نفس ادمى و ما فوق ان از مجردات ، وجودات صرفه هستند كه ماهيات ندارند و سبزوارى در شرح منظومه خود انرا مىپذيرد ، و كسى كه در مسايل فلسفه وارد باشد مىفهمد كه نفى ماهيت از موجودى اثبات لايتناهى بودن ان موجود است . ولى اشكال فوق در نامه اعمال مكلفين در روز قيامت نيز تا حدى جارى است كه چگونه تمام اعمال و اقوال يك انسان در مدت هفتاد و هشتاد سال در نامه او كه روز قيامت بدست او داده مىشود مىگنجد ؟ و مىشود كه در هر دو مورد - لوح محفوظ و نامه اعمال - جواب داد كه اين اشكال در عصر ما كه عصر كمپيوتر است چندان جالب به نظر نمىرسد ، ما امروز كمپيوترهاى پيش رفته را مىبينيم كه در حافظه بسيار كوچك خود در حدود يكهزار كتاب را نگهدارى مىكند و هرچه را كه بخواهى ظرف يكى دو دقيقه انرا مقابل چشمانتان بنمايش مىگذارد چه مانعى دارد كه لوح محفوظ يا نامه اعمال بهزاران درجه فنىتر از كمپيوتر امروزى باشد بلكه ممكن است در قرن اينده