قضايى ما افراد دانشمند و متدين وجود دارند ، ولى آن‌چه وحشتناك است اين است كه ما قاضيانى داريم كه نه علم كافى و حتى نه علم لازم را دارند و نه تقوا ، و از رشوت خورى ترديدى به دل راه نمىدهند ، و نه از احقاق باطل و ابطال حق خم به ابرو مىآورند . واقعاً خيلى عجيب است كه يك عده تا حدى دروس دينى بخوانند و به منصب قضا بروند و از رشوت‌ستانى به هر مقدارى كه باشد دريغ نورزند وجدان خود را به اعمال ننگين خود مسخ كنند . هيچ توجيهى براى اين كار جُز ضعف دينى و غلبه طبع حيوانى بر ضمير انسانى وجود ندارد ، راستى قاضيان بىدين و ملحدى وجود دارد كه پاكدامن و امين و پايبند به قانون‌اند و به پيشنهاد مبالغ هنگفت رشوت تطميع مىشوند ، ولى از قضاى قانونى كه با ادعاى ايمان به خدا و روز قيامت براى حق ارزشى قائل نيستند ، و همه چيز را فداى منافع مادى خود مىكنند و اين تفاوت حيرت‌آور است . درين جا قصه‌هاى گوناگون خنده‌دار و گريه‌آور وجود دارد كه غالب مردم كم و بيش مىدانند و نيازى به ذكر آن‌ها نيست ، و ما فقط به نقل بعضى از احاديث اكتفا مىكنيم : و فى رواية عمار بن مروان عن ابى جعفر ( ع ) : « ( و السحت انواع كثيرة منها اجور الفواجر و ثمن الخمر و النبيذ و المسكر و الربا بعد البينة ، فاما الرشا فى الحكم ، فإن ذلك الكفر بالله العظيم ) ، و مثله فى نقل الذيل رواية سماعة » « 1 » . و فى رواية يزيد بن فرقد ، « سأل الامام الصادق ( ع ) عن السحت ؟ فقال : الرشا فى الحكم ، و مثلها غيرها كل ذلك ، منقول عن رسول الله ( ص ) » . ظاهر اين روايات و نظاير آن‌ها به حسب اطلاق شدت حرمت رشوت بر مطلق حكم است ولو به حق باشد تا چه رسد كه بر خلاف حق باشد . به هر حال قاضى و غير قاضى كه به آن‌چه خداوند فرستاده است حكم نكند كافر و فاسق و ظالم مىشود ( وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ . . . هُمُ الْفاسِقُونَ . . . هُمُ الظَّالِمُونَ ) . ظاهر كفر در فرض انكار حكما لله است ، فسق و ظلم در فرض مجرد مخالفت عملى و بدون انكار حكم .

--> ( 1 ) . الوسائل ، ج 12 / 62 ، الطبعة المتوسطة .