برمىگردد و پايان آن‌ها به اراده خداست ؛ چون‌كه تمام مخلوقات حدوثاً و بقاءاً به خداوند جل جلاله محتاج‌اند ، هر وقت او اراده فيض خود را از چيزى بگيرد ، فوراً محو و نابود مىشود . اصل پنجم : « وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَ أَبْكى » خداست كه انسان را هم به خنده در مىآورد و هم به گريه ، يعنى اسباب تمام خوش‌حالىها و ناراحتىها از جانب پروردگار است . همه طبق تقدير و اراده او صورت مىگيرد . هرچند در افعال اختيارى اراده و اختيار بدست خود انسان است ، شما مىدانيد كه بعضى از چيزهايى است كه انسان را به خنده وا مىدارد و برعكس چيزهاى ديگر نيز موجود است كه انسان را به گريه وا مىدارد . هردو تا مخلوق خداست ، چيزهاى خنده دار هم مخلوق خداست ، چيزهاى گريه دار هم مخلوق اوست ، منتهى تصميم و اراده انسان ، در هردو جهت نقش دارد . مثلًا يك‌وقت چيزى است كه براى انسان خنده به وجود مىآورد ؛ ولى انسان تصميم مىگيرد كه نخندد ، بعضى اوقات هرچند زمينه خنده براى انسان فراهم باشد ، انسان با توجه به ملاحظاتىكه دارد از خنديدن خوددارى مىكند ، يعنى انسان تصميم مىگيرد كه نخندد ، چون‌كه اراده كرده است ، نمىخندد . پس معلوم است كه خنده و گريه هردو مخلوق خدا است ؛ ولى با اراده و تصميم خود انسان انجام مىشود ، نقش اساسى را اراده انسان ايفا مىكند و گاهى هم حوادث غير اختيارى خنده دار و گريه آور غير اختيارى است . اصل ششم : « وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْيا » حيات و ممات هردو به‌دست خدا است . اوست كه مىميراند و اوست كه زنده مىدارد . موت يعنى بريدن حلقه‌ى وصل ميان روح و بدن ، وقتى انسان بميرد ، هر