الشيخ محمد آصف المحسني
358
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)
موردىكه علم عُرفى ( نود و چهار درصد ) احتمال دهد ، ديگر هيچ تشويش و ناراحتى براى مردم باقى نمىماند ، يعنى اگر انسان مطمئن شود كه به احتمال " نود الى نود چهار درصد ، زلزله به وقوع پيدا نمىكند ، ديگر جايى براى تشويش باقى نماند ، مردم اعتماد بهنفس پيدا مىكنند . شريعت اسلامى ، هم علم عقلى را حجت ومعتبر مىداند و هم علم عُرفى را ، هردو از نظر شريعت داراى اعتباراند و بايد به آنها عمل گردد . حكم كلى را آيه مباركه قرآن بيان مىكند . « وَ إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً » گمان انسان را از حقيقت بىنياز نمىسازد . يعنى از طريق گمان كسى به حقيقت نمىرسد . مثلًا يكوقت اذان ظهر گفته شده ؛ ولى شما ( هفتاد درصد ) احتمال مىدهيد كه وقت نماز ظهر داخل شده است . دراينصورت جايز نيست كه شما نماز ظهر را بخوانيد ، يا اينكه هشتاد درصد احتمال مىدهد كه هنوز شب است ؛ ولى بيست درصد ديگر احتمال مىدهد كه صبح شده است ، دراينصورت اگر كسى سحرى بخورد تا فردا روزه بگيرد ، بعد از خوردن غذا معلوم شود كه در وقت خوردن غذا صبح بودهاست ، روزهاش باطل مىشود و بايد روزه آن روز را قضا نمايد . همچنين اگر انسان " هشتاد درصد " احتمال دهد كه صبح شده است و " بيست در صد " ديگر احتمال دهد كه صبح نشده است ، جايز نيست كه نماز صبح را بخواند ، بايد صبر كند تا مطمئن شود و يا يقين پيدا كند كه صبح شده است . يكوقت انسان گمان مىكند كه به احتمال هفتاد درصد ، فلانى پولهاى مرا دزديده است . نفس همين گمان حرام است ، جايز نيست كه انسان نسبت به ديگران بدگمانى نمايد و او