را به چيزى كه يقين ندارد متهم نمايد . ( ظن ) يعنى گمان بد ، گمان در اسلام حجت نيست ، خصوصاً گمان بد نسبت به برادران و خواهران مؤمن و مؤمنه ، حرام مطلق است . در علوم تجربى نيز چنين است ، اگر يك موضوع بطور " صد درصد " از نظر علم تجربى ثابت نشود ، علم گفته نمىشود . علم به چيزى گفته مىشود كه از راه تجربه " صد درصد " ثابت شود . در تمام موارد ، چه در امور دينى ، چه مسائل اعتقادى ، چه در موضوع اقتصاد و چه در امورات اجتماعى ، در هر موردىكه باشد ، نبايد انسان به گمان خود عمل كند . قرآن مجيد با عبارت‌هاى مختلف تأكيد نموده است كه نسبت به يك‌ديگر به‌گمان بد عمل نكنيد ، صبر كنيد تا علم حاصل نماييد ، حالا اين علم چه عقلى باشد و چه عُرفى ، هردو از نظر شريعت صحيح است ؛ ولى متأسفانه مسلمانان در اكثر موارد به‌گمان عمل مىكنند ، مردم ما مسلمانند ؛ ولى فرهنگ اسلامى را درست نفهميده‌اند ، فرهنگ غنى اسلام در ميان جامعه ما نهادينه نشده است ، صدها سال گذشت ؛ ولى فرهنگ اسلامى در اين كشور به صورت درست تبليغ نشد ، در اين مورد دو عامل و دو علت وجود داشت . علت اول : اين بود كه اكثر ملاها و مبلغين ، كم سواد يا بىسواد بودند ، نتوانستند مردم را تبليغ درست نمايند ، در خطابه‌هاى خودشان به جايى مطالب مفيد ، بيهوده‌گوى مىكردند ، در واقع آنان بيسواد بودند ، چيزى را بلد نبودند ، حتى خودشان هم فرهنگ اصيل اسلامى را نمىدانستند . علت دوم : مشكل دولت‌ها و حكومت‌ها بود ، حكومت‌ها نمىخواستند فرهنگ اسلامى به صورت درست تبليغ شود ، آنان نمىخواستند مردم متوجه عيش و نوش ،