الشيخ محمد آصف المحسني
105
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)
دستههاى چهارگانه در هنگام صلح حديبيه ، مردم به چهار دسته تقسيم شده بودند ، يكعدهاى آنان مشرك بودند ، يكعدهاى ازآنان منافق بودند ، يكعده متخلف بودند و عدهاى ديگر هم مبايعين ( بيعت كنندگان ) مؤمن بودند . دسته اول دسته مشركين بود ، آنان چهرههاى شناخته شده و دشمن اشكار مسلمانان بودند ، از ابتداى صلح حديبيه شكست آنان شروع گرديد . مشركين نگذاشتند پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم در مكه بيايد و عمره بجا بياورد ، به حسب ظاهر ، اين موضوع هيچ ضررى براى مشركين نداشت كه پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم همرا با مسلمانان مىآمدند ، در مسجد الحرام نماز مىخواندند و عمره بجا مىآوردند ، مسلمانان بعد از انجام عمره دوباره به مدينه برمىگشتند ؛ اما آنان لجبازى كردند و نگذاشتند كه پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم با همراهان خود عمره انجام دهند ، در عوض گفتند كه امسال برويد در سال آينده براى انجام مناسك عمره بياييد . لذا يك پيمان صلح نيز بين آنان و مسلمانان به امضاء رسيد و از ابتداء ، انعقاد اين پيمان براى مسلمانان رحمت بزرگ بود ، فتح مبين از همينجا شروع گرديد ، صلح حديبيه در سال ششم هجرى باعث شدكه مشركين قريش رو به تنزل و سراشيبى بروند و مسلمانان به ترقى و توسعه روى آورند ، از انعقاد اين پيمان ديرى نگذشت كه مكه بدست مسلمانان فتح شد ، مشركين با آن غرور و تكبر خودشان سقوط كردند ، مكه كه مركز شرك و الحاد بود يكمرتبه به مركز توحيد مبدل گرديد ، در اين فتح ، مكه معظمه جايگاه اصلى خود را باز يافت و صداى توحيد از گوشه و كنار شهر با عظمت مكه طنين انداز گرديد .