الشيخ محمد آصف المحسني
67
روش جديد اخلاق اسلامى (فارسى)
به منظور جلب منفعت است همانند خوردن و آشاميدن و پوشيدن و . . . و يا براى دفع ضرر ، مانند دفاع از نفس و ناموس و آبرو و مال ، و يا مربوط بتصور و تصديق مىباشد مانند تأليف قياس و استدلال ، نوع اول از قوه شهويه و نوع دوم از قوه غضبيه و نوع سوم از قوه نطقيه فكريه صادر مىشود . « 1 » گويا ذات انسان ازين سه قوه تركيب يافته است كه از اين تركيب افعال خاص نوعى صادر مىشود سعادت انسان در اينست كه هر سه قوه را از افراط و تفريط ( زياده روى و پسمانى ) باز دارد . اسم قوهافراطتفريطحد وسط قوى شهوى - شره - خمود - عفت قوى غضبى - تهور - جبن - شجاعت قوه فكرى - جربزه - بلادت - حكمت مجموع - ظلم - انظلام - عدالت اين سه قوه اصول تمام صفات خوب و بد نفاسى مىباشد كه در
--> ( 1 ) - اقسام خالى از تداخل نيست ، مثلًا خوردن دوا مىشود كه دافع ضرر باشد و مىشود كه جالب منفت و همچنان حسد و غيره ، بحث عمده اينست كه قوه فكريه را نبايد جداگانه ذكر نمود چه تفكرات تصور و تصديق غالباً يا براى دفع ضرر است و يا براى جلب منفعت كه ريشه هر دو حب بذات است .