زيادى وجود نداشته باشد . « 1 » بنابراين مؤسس اين مكتب اخلاقى كه بعدها مورد قبول بسيارى از دانشمندان مسلمان قرار گرفت . « 2 » سقراط است و شايسته است كه اخلاق مذكور را اخلاق سقراطى يا اخلاق يونانى بناميم . شايد خداشناسى را سقراط بعنوان زير بناى اخلاق نيكو ذكر كرده باشد و ممكن است كه افلاطون و ارسطو نيز مخالف آن نباشند . تمرين و ممارستى را كه ارسطو معتبر دانسته گمان نمىرود كه دو استادش آن را رد كنند ، و اساسا قابل رد نيست زيرا كه تحقق ملكه غالباً راهى بجز تكرار عمل ندارد . در تحكيم اين نظريه گفته‌اند كه تمام افعال صادره از انسان يا

--> ( 1 ) - يكى از تفاوت هائى كه ميان نظريه سقراط و افلاطون و نظريه ارسطو نقل شده است اين است كه دو تن اول معرفت و حكمت را براى جنبه علمى و عملى اخلاق كافى مىدانند و انحرافهاى اخلاقى را معلول جهل و نادانى مىدانند ، سقراط گفته : فضيلت بطور مطلق بجز علم و معرفت چيزى نيست . ولى تجربه مىگويد : كه معرفت و فضيلت نه يكى هستند و نه علت و معلول بلكه فضيلت بر علاوه معرفت انگيزه ديگرى مىخواهد كه قبلًا بيان شد ، ارسطو اخلاق را فنى ميداند كه تا بدستور عقل مورد استفاده عملى قرار نگيرد بدست نخواهد آمد . ( 2 ) - شايد اولين دانشمند مسلمانى كه بروش يونانيها اخلاق نوشت احمد بن محمد بن مسكويه متوفاى 430 ق . ه باشد ، كتاب او طهارة النفس و تطهير الاعراق نام دارد ، و محقق طوسى كه خود مؤلف كتاب نفيس اخلاق ناصرى است در مدح كتاب بن مسكويه گفته است . بنفسى كتابا حازكل فضيلة * وصار لتكميل البريه ضامنا فداى كتابى شوم كه جامع فضايل است و ضامن بكمال رسيدن مردم گرديده است .