الشيخ محمد آصف المحسني

57

روش جديد اخلاق اسلامى (فارسى)

قوى تر از غرايز فردى مىباشد و بدين وسيله مكارم اخلاق بدون تأثير مذهب بوجود مىآيد و نام اين اخلاق را اخلاق طبيعى ( در مقابل اخلاق مذهبى ) گذاشته اند . يكى از طرفداران اين نظريه مىگويد : كه پايه اخلاقيات و خلاف اخلاقيات درطبيعت انسانى است و دواعى اجتماعى و خودپرستى و غرايز حفظ نوع و حفظ نفس هر دو در آن موجود است و حتى غرائز اجتماعى دگردوستى - ايثار و غيره - از غرايز نگهدارى نفس قويترند . مىشود كه براى تقويت اين نظريه شواهدى از زندگانى خانوادگى كه گاهى عشق و علاقه و ايثار پدر و مادر براى اولادش محسوس مىشود اقامه نمود ولى در بيرون از چهار چوب خانواده جز در حالات نادر شاهد ندارد بلكه جريان حوادث تقريباً بطور كلى برعكس آن شهادت مىدهد . راستى اخلاق طبيعى ، مهربانى ، فداكارى ، محبت ، جوانمردى ، ايثار و شرافت و كرامت را چگونه تضمين خواهد كرد ؟ سؤالى كه شايد هرگز جواب نداشته باشد ، تجربه چندين قرن گذشته خصوصاً دو قرن اخير به خوبى ثابت كرد كه تعليم و تربيت نمىتواند وجدان اخلاقى و غرايز اجتماعى بشر را بهره ور و با ثمر سازد و غرايز فردى و تمايلات نفسانى را تعديل نمايد . پيشرفت تمدن اگر رذايل اخلاقى را بيشتر نكند - كه بالعيان چنين نموده است - مكارم اخلاقى را بوجود نمىآورد ، تا بمرور زمان از صورت اكتسابى به صورت فطرى در آيد و طبيعت ثانوى او گردد .