بر بطلان نظريهء ماديت و ماديها بدست مىآورد ، و خود را از نظر عقلى مجبور ميداند به خالق جهان اقرار نمايد . مادّه چيست ؟ براى توضيح و كشف حقيقت حال و زيارت بصيرت به بطلان و بىاساس بودن گفتار منكرين وجود خداوند جهان بر علاوهء دليل فوق مناسب است تذكر داده شود كه ما در اطراف خود اشياء مختلفه‌اى را حس ميكنيم و در نظر ابتدائى چنين مىپنداريم كه آنها داراى حقايق متبائنى مىباشد ، مثلا حقيقت آب را غير از حقيقت خاك ، و آتش را اجنبى از آهن ميدانيم ، و گمان ميرود كه همهء موجودات با همديگر تفاوت كامل و به تمام الذات دارند ، در حالى كه چنين نيست و بعقيدهء جمعى از فلاسفهء گذشته همهء موجوادات مادى از چهار عنصر تشكيل يافته و اين عناصر آب ، هوا ، خاك ، آتش مىباشد . امروز اگر چه عناصر از صدهم تجاوز كرده ، و آب و خاك از اجسام مركبه به حساب ميرود نه از عناصر و اجسام بسيطه ، زيرا آب از يك عنصر اكسيژن و دو عنصر هيدروژن وجود گرفته ، ولى معذلك مواد اولى اجسام و اشياء مادى از نظر فيزيك ، عناصر مذكور نبوده ، بلكه نظريهء ذيمقراط مورد تصديق قرار گرفته ، كه اجسام مركب از ذرات ريز كوچك بنام جزء لا يتجزى ( اتم ، ناشكن * مىباشد اين ذرات به حدى ريز است كه قابل رؤيت نبود ، و يك موجود كوچك مادى داراى ميليون‌ها جزء مىباشد .