الشيخ محمد آصف المحسني
69
متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)
روى اين اساس ثابت شد كه عناوين تمام موجودات مادى اگر چه نسبت بخودشان ناشى است ، ولى نسبت به خود ماده عرضى گفته مىشود ، مثلا عنوان آب و آتش و سنگ هرچند براى خود آب و آتش و سنگ ذاتى است يعنى قابل سلب نيست ، نميشود كه آب آب نباشد آتش آتش نباشد ، سنگ سنگ نباشد . ولى نسبت باصل ماده ( ذرّات ) عرضى است و مىشود كه هر عنوان مفروض جاى خود را بعنوان ديگر بدهد . ولى كار به همين جا خاتمه نيافت ، ساينس مقام ماده ( صنم ماديها ) را كه خيال ميشد مقام نهائى و يا حد اولى است پائين آورد ، و معبود ماترياليستها و مادّيها را بكمك نظريهء نسبى انيشتن از پا درآورد . بلى : نظريهء نسبى ميگويد حجم حجم نسبى است نه اينكه ثابت و لا يتغيّر باشد ، بلكه باثر سرعت حركت حجم وى زياد مىشود ، و جاى ترديد نيست كه حركت يكى از علائم و آثار قوّه و انرژى است و ازين جا دانسته مىشود كه زيادتى جسم و ماده جز انرژى متراكم چيز ديگر نيست بلكه مطلق حجم جز قوّه يك جا شده مفهومى ندارد . ازين جا فهميده مشيود كه عنوان ماده هم ذاتى نيست زيرا اين عنوان بنوبت خود نيز در معرض زوال قرار ميگيرد و جهان مادّى ما جز انرژى و قوه محض چيز ديگرى نيست . بلى مادّه را نبايد ازلى دانست و نه مىشود كه ازلى باشد بلكه حادث و مسبوق بعدم است . ( جان كولند كوثرن ) دكتر فلسفه استاد