( 6 ) برف سرد است ( 7 ) روز نسبت به شب روشن است ( 8 ) جهاد و نبات حركت ارادى ندارند ( 9 ) جهت مشرق غير از جهت مغرب است ( نسبت بيك شئ ) ( 10 ) سر غير از پا است ( 11 ) غذا ، گرسنهء سالم را سير مىكند ( 12 ) آهن سخت‌تر از ميوه‌جات است و هزاران نظاير آن ؛ بلى اين اصل دياليكتيكى ( اصل تحوّل هر چيز ) مانند اصل گذشتهء آن ( امكان وقوع تناقض ) در نظر طبقهء دانشمند موهوم و باطل است . اساسا تحول دياليكتيكى در حدّ ذات خود معقول نبوده ، در هيچ مورد تحقق نمىيابد مثلا دكتر ارانى چنين ميگويد : « ساختمان تمام اين دستگاه عصبى از ساده‌ترين نورون تا مراكز اعصاب بواسطهء يك سلسله تكامل متوالى تحت تأثير قواى طبيعى بوجود آمده و داراى خواصى مخصوص خود مىباشد و آن را ناگهان با يك خاصيّت استثنائى خلق نكرده‌اند » . ولى اين كوردل متوجه نشده كه تكامل و تحول خودبخود امكان‌پذير نيست ، طبيعتى كه قبول كننده و محل تكامل تحول است نمىتواند فاعليت و سازندگى تحول و تكامل مذكور را دارا باشد و بايد فاعل و تحول را از خارج طبيعت و قواى طبيعى آن جستجو كرد .