الشيخ محمد آصف المحسني

11

متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)

مسائل زيادى كه ماديها دربارهء آن جنجال برپا ساخته‌اند و خيال ميكنند از آنها بعنوان اسلحه‌اى عليه خداپرستان استفاده ميكنند غالبا از مراعات نكردن حدود عقل و حس و خلط كردن مسائل علم بفلسفه است : علم و ساينس و حس هيچ وقت نمىتوانند از امكان و امتناع و وجوب و امثال آن از احكام غير حسى صحبتى بميان آورند ، زيرا از توانائى و قدرت آنها خارج است ، چنانچه فلسفه نمىتواند از وقوع و ثبوت اشياء معينه ممكنه در خارج خبر دهد مگر اينكه از يكى از حواس ظاهرى و يا باطنى استمداد كند « 1 » خوانندگان گرامى ما اگر اين نكته را بخاطر بسپارند در مباحث آيندهء بهتر مىتوانند حقايق را بفهمند و از اشتباهات زيادى بدور بمانند . اعتبار احكام عقلى غير حسّى در اينجا ممكن است ، بعضى اين گفتهء مبتذل را بميان آورند كه ما احكام عقلى را قبول نداريم ، امكان ، وجوب ، و امتناع در لابراتوار كشف نشده و تحت حس ما نيامده و چيزى كه محسوس نباشد قابل اعتماد نيست .

--> ( 1 ) ولى وجود واجب الوجود كه وقوعش محتاج علّت يا عللى نيست بلكه نفس محال نبودن آن موجب وقوع اوست مورد حكم قرار ميگيرد ( دقّت شود ) چنانچه حس از حدوث يكشئ و زوال آن ميتواند امكان او را در نظر عقل ثابت سازد و بعقل در حكمش كمك كند .