عوض بدهد . در مورد سوّم ( اعمار ديوار ) پروردگار تو إراده كرد كه دو غلام ( صاحب گنج زير آن ديوار بزرگ شوند تا گنج خود را استخراج كنند . . من سه عمل را به امر خود نكردم « 1 » ( به دستور خاص خداوند بود ) . مورد اوّل و سوّم فى حد نفسه مشكلى ندارد ولى اختلاف بين دو مورد كه در اوّل إراده كار را به خود و در سوّم به پروردگار نسبت مىدهد وجه روشنى ندارد . مشكل در مورد سوّم است كه إراده را به صيغه جمع به خود نسبت مىدهد عوض دادن خداوند را به بهتر از آن پسر متعلّق إراده خود قرار داده است « 2 » در حالىكه كارهاى مخلوق هرچند اختيارى باشد به واجب الوجود به عنوان مسبّب الاسباب نسبت داده مىشود نسبت فعل به سبب بعيد آن ، و به عبارت ديگر افعال ما متعلّق إراده خداوند است و نه عكس آن . به هرحال اين عالم دانشمند كه چنين مأموريت هايى از جانب خداوند جل جلاله دارد بعيد نيست پيامبر خدا باشد . والله العالم . ذوالقرنين آيات گذشته پس از بيان حال اصحاب كهف و بيان رفتن حضرت موسى به ملاقات عالمى كه به دستور خداوند به جاى موعظه و بيان احكام شرعى ، به بندگان خدا از راه افعال تكوينى خدمت مىكرده و وظيفه جداگانه از وظايف انبياء داشته كه مطالعه آن‌ها براى رهروان راه حق منافع زيادى دارد به موضوع مهم سوّمى و آخرى پرداخته و مى فرمايد :

--> ( 1 ) - اين جمله « و ما فعلته عن امرى » ، اشارتى و يا دلالتى بر نبوّت اين عالم دارد . ( 2 ) - بعضى در آيه دوّم جمله « فأردنا » را به معناى طلبنا گرفته اند ، يعنى از خداوند طلبيديم كه به جاى اين پسر بهتر از آن به پدر و مادرش بدهد ولى من داعى ندارم چيزى را كه نمى فهمم ، به هر شكلى كه شده بيان كنم و نفهميدن خود را پنهان كنم و ما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا .