الشيخ محمد آصف المحسني
23
افق اعلى (تفسير آياتى از قرآن مجيد) (فارسى)
حجيتى ندارد ، او به پندار خود در تفسيرش روايات ضعيف را در بحث روايى نقل فرموده و احتمالا فكر مىكند ، قرينه خارجى بر حجيت آنها دلالت دارد ! او در اين كار خود دو اشتباه را مرتكب شده است : اول اين كه حجيت خبر واحد كه به روايات متواتره معنوى يا اجمالى و بناى عقلا ثابت شده ، در غير احكام فقهى نيز ثابت است . و اگر تواتر اخبار را مورد ترديد قرار دهيم ، شكى نيست كه تعداد روايات موجب اطمينان به صدور مدلول مشترك آنها يعنى حجيت خبر واحد فى الجمله مىشود . اشتباه دوم اين كه روايات مرسل و ضعيف و مجهول الراوى را به مناسبتهاى جزيى اطمينان بخش دانسته است كه چنين نيست . يك اشتباه ديگر اين مفسر فيلسوف و متدين اين است كه حسن و قبح عقلى را در آخرت حجت نمىداند . زيرا اين احكام را عاقلان براى نظام دنياى خود اعتبار كردهاند و ربطى به واجب الوجود و آخرت ندارد ، ولى از آيات قرآن امضاى اين احكام عقل عملى از جانب خداوند حتى در قيامت به دست مىآيد . 2 - جمعى از اهل علم در تفسير و حتى در عقايد و معارف اسلامى بر اقوال سلف - گذشتگان و قدماء - اعتماد مىكنند ، و نظريات آنان را همچون آيات قرآن مىپذيرند و براى آنان قداستى خاص قايلند ! همانند جمعى كه امروز به آثار عتيقه ارزش مىدهند . اين كار يك نوع تقليد غلطى است كه از ضعف علمى و يا سادهلوحى دانشمندان ناشى مىشود ، ما بايد عقب دليل برويم كه عقل ما قانع شود و يا حجت شرعى را تحصيل كنيم كه شريعت آن را حجت نموده باشد . به هر حال با اعتراف به زحمتهاى علمى و اخلاص جمعى از سلف صالح ، بايد بدانيم كه گمراهى بسيارى از متأخرين از نادانى و كمعلمى جمعى ديگر از سلف و يا ضعف تقواى خود آنان بوده است . مسلمان هوشمند بايد نه به سلف صالح ، بدگمان باشد و نه سادهلوح و خوشباور ، و در فهم حقايق بايد تنها پيرو برهان و دليل باشد .