بهره برد . و اگر روزى ديديم كه دانه‌هاى گندم با كاه و يا شن مخلوط شده است ، نمىتوان از آن به كلّى رفع يد نمود ، و گرنه در گرسنگى بايد بمانيم و هلاك شويم . بلكه بايد گندم را از شن جدا نمود و تنقيح كرد ؛ اينست طريقهء عقلاء . و أمّا در مطلب سوّم كه نهايت سير ، به شناخت ولىّ مطلق : حضرت حجّت صلوات الله عليه منتهى مىگردد ، بايد گفت كه : اين نيز خبط و اشتباه بزرگى است ؛ زيرا وجود حضرت ولىّ عصر وجود استقلالى نيست ، و صفات و أسماءِ آن حضرت نيز استقلالى نيست ؛ و گرنه در اين گفتار لزوم شرك بسيار واضح است . بلكه وجود آن حضرت ظلّى و تبعى است . هر چه هست از آنِ خداست ، و صفات و أسماءِ حقّ متعال در آن حضرت تجلّى كرده است ؛ پس آن حضرت تجلّىگاه حقّ است ، و آئينه و مرآت حقّ است ، آئينهء تمام نماى ذات و جمال و جلال حقّ است . و اين مطلب از مسلّمات و ضروريّات إسلام است كه دين توحيد است و براى هيچ موجودى جزئى و يا كلّى ، كوچك و يا بزرگ ، وجود استقلالى قائل نيست ؛ بلكه همهء موجوداتْ مَظاهر و مَجالى ذات أقدس واجب الوجودند . و هر كدام به حسب ضيق و سعهء ماهيّات و هويّات خود نشان دهندهء حقّ مىباشند . قرآن كريم تمام موجودات مُلكى و مَلكوتى را « آيه خدا » مىداند ؛ يعنى نشان دهندهء خدا ، يعنى خدا نما . شب و روز و اختلاف آنها ، و