يا با مجاهده و دِراست در مكاتب تعليم و تعلّم بتوانند خود را بدانجا برسانند ؛ و با تجسّس و تفحّص و بحث و گفتگو ، از نقطه نظر توسعهء ذهنى ، از روى آن حجاب و پرده بردارند . « 1 » زيرا غايت دين توحيد است ؛ و توحيد صرف و خالص امرى است بس عظيم كه بدون سالها مجاهده و تعبّد به نواميس دينى و عبادت خالصانهء حضرت حقّ ، و شهود وجدانى ، و تقويت قواى ذهنى و تفكيرى حاصل نمىشود . و أئمّهء ما عليهم السّلام بالأخص حضرت أميرالمؤمنين عليه السّلام در بعضى از خطب « نهج البلاغة » و صادقَين و حضرت رضا عليهم السّلام در « توحيد » صدوق و در « عيون » ، از آن مسائل دقيق و عميق بياناتى دارند كه فقط با حركت در مراحل فكريّه و وجدانيّه مىتوان بدان رسيد ، يعنى به كمال يقين دست پيدا كرد ؛ و گرنه تمام عبادات و مجاهدات براى وصول به يقين و معارف حقّهء حقيقيّهء إلهيّه عبث و بيهوده خواهد بود . پس چون همهء مردم به معارف إلهيّه نرسيده‌اند و بايد در راه وصول باشند ، و امامان ما عليهم السّلام از آن حقائقِ معارف مشروحاً سخن به ميان آورده‌اند ؛ بنابراين براى وصول به حقائقِ كلام آنها نمىتوانيم خود را از كنگاش در علوم عقليّه مستغنى ببينيم ، و گرنه در

--> ( 1 ) - براى توضيح بيشتر مراجعه شود به كتاب « ولايت فقيه در حكومت اسلام » ج 3 ، ص 43 به بعد - م .