السيد محمد حسين الطهراني
47
سر الفتوح ناظر بر پرواز روح (ضميمه فقهاى حكيم) (فارسى)
كه اين مرتبه ، همان منزلهاى است كه معظم أخبارِ دربردارندهء جواب سؤالهاى مردم از أئمّه عليهم السّلام آن را مشخّص مىسازد . و به عبارت ديگر : اختلاف اخبار و روايات در مسائل عميقهء اصوليّه و دقائق لطيفهء عرفانيّه و ظرائف و لطائف أبحاث توحيديّه ، فقط ناشى از اختلاف عبارات و سبك و اسلوب مسائل أدبيّه از بيان و بديع و ديگر فنون أدبى است ، نه راجع به اختلاف دقائق آن حقائق . و بنابراين زحمت ما براى حلّ أخبار ، همه به شكستن قفلهاى ادبى و كلامى راجع مىشود ، و امّا در حاقّ معنى همه در سطح واحدى هستند كه مورد وصول افكار عامّه مىباشد ؛ و لذا بايد سعى نمود با شرح و تفسير أدبى آنها را در دسترس عامّه قرار داد . و امّا اختلاف دقائق معانى كه از سطح افكار عامّه بيرون باشد و نياز به ابحاث پيچيده و عميق فلسفيّه داشته باشد نداريم ؛ و بنابراين نيازى به علوم حِكميّه و عقليّه نداريم . و محصّل آنكه قبل از وصول به اين أخبار ، شخص محدّث خود را و اصل به اين معانى مىداند ، و مستغنى از بحث و كنگاش در حلّ آن مىيابد ؛ و بنابراين فقط به جمع آورى اين أحاديث و بيان لغات و شرح تفصيلى آن در حدود همان أفكار عامّه مىپردازد . و اين خطائى است بسيار بزرگ . زيرا مىدانيم در أخبار ، مطالب عاليه و نفيسهاى است كه به حقائقى اشاره دارد كه بدانها غير از أفهام عاليه و عقول خالصه كسى دسترسى ندارد . و آن حقائق براى كسانى است كه يا داراى عقول عاليه باشند ، و