حاصل خواهد شد . و ثانياً اين استثناء منافات با عموم آيات دالّهء بر عدم مزد و اجر ندارد ؛ و به عبارت ديگر به مستثنى منه خود استثنائى در واقع نمىزند و به لسان اهل ادب استثناء منقطع است ؛ زيرا آياتى كه دلالت دارد بر آنكه پيغمبران و پيغمبر اسلام اجر و مزد طلب نمىكنند ، منظور اجر و مزدى است كه راجع به خود آنان باشد و عائد بر خود آنان گردد ، و امّا اجر و مزدى كه عائد مردم شود كه همان اتّصاف به صفات ربوبى و خروج از عالم بهيميّت و وصول به ذروهء انسانيّت است ، منظور و مقصود هر پيغمبرى است و هدف پيغمبر اسلام نيز چنين بوده است . هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ * وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ . « 1 » « اوست خدائى كه در ميان امّيّين برانگيخت از خود آنان رسولى را كه آيات خدا را بر آنان تلاوت كند ، و دائماً آنها را در سير نفسانى نموّ و رشد بدهد ، و از كتاب و أسرار عالم آفرينش و حقائق موجودات بدانها تعليم كند و همانا قبل از آن در گمراهى آشكارى به سر مىبردند . و نه تنها بر آنان بلكه بر كسانى هم كه در آن زمان نيامده و بعداً مىآيند نيز مقام رسالت دارد و آنها را بدين صراط رهبرى مىكند و خداوند عزيز و حكيم است . » بنابراين ، اين دو آيه كه در آنها استثناء واقع شده است يك حقيقت مسلّم را بيان مىكنند و آن علّت غائى و انگيزهء رسالت و داعى بر بعثت است . و طبق آيه مذكورهء در سورهء جمعه و بعضى از آيات ديگر ، علّت رسالت را بيان مىكند نه چيز ديگرى را . و نتيجه چنين مىشود كه : تلاوت آيات خدا بر مردم و تعليم

--> ( 1 ) - آيه 2 و 3 ، از سورهء 62 : الجُمعة