السيد محمد حسين الطهراني

59

نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى)

--> يك منهج عامّ و برنامهء فراگير براى فكر اسلامى از او نشأت گرفت . آن علم را امّت غرب به خود منتقل نمود تا بدين مبلغ از ترقّى و تعالى امروزه و اصل شد . به آن منهج و روش علمى در مقابل خود با دستهايش عمل كرد ، و سپس شاگرد او جابر بن حيّان : اوّلين عالم شيميدان - همچنانكه اروپاى جديد او را اين گونه شناخته و پذيرفته است - آن را آشكار كرد ، و آن عبارت است از طريق تجربه ( آزمايش ) و استخلاص ( نتيجه گيرى ) يعنى اعتبار دادن به واقع و حاكم نمودن عقل همراه با نزاهت و پيراستگى علمى به دور از هر گونه شائبه . پس امام صادق ، اوست يگانه فاتح و كاشف عالَم فكرى جديد با منهج عقلى و تجربى ، مانند مكتشفين كه زمين خدا را براى بندگان خدا ميگشايند و بندگان خدا با امنيّت خاطر در آن داخل ميگردند . و امام صادق يگانه امام وحيدى است در تاريخ اسلامى ، و يگانه عالِم وحيدى است در تاريخ عالَمى ، كه دولتهاى عُظْماى جهان بر اساس مبادى و منُشآت دينى و فقهى و اجتماعى و اقتصادى وى بر پا شده است . وى مطلب را ادامه ميدهد تا در ص 7 و 8 ، كه ميگويد : قسمت دوّم كتاب ما ، تصوّر مؤلّف از علم امام را عرضه مىكند ؛ آن علمى كه امام به عالَم آموخت و مكتبى كه آن علم را نتيجه داد ، و منهج علمى عالَمى كه علماء دينى و فقهى و رياضى دانان و علماء نجوم و ستاره شناسان و علماء شيمى و كيميا دانان و علماء طبيعى اسلامى بدان اخذ نمودند و رياضى دانان در عصرهاى ميانه ( قرون وسطى ) آن را در اروپا برده و بدان انتقال دادند تا منهج تجربه و استخلاصى كه فكر معاصر بدان عمل مىكند گرديد ؛ پس از آنكه از عربى ، در جنوب فرانسه و اسپانيا و صِقِلّيّه ( سيسيل ) و سائر جاها از دانشگاههاى اروپا ترجمه شد ، و راجربيكن بدان صداى خود را بلند كرد و پس از آن به فرنسيس بيكن پس از سه قرن نسبت داده شد . و همچنين منهج سياسى و اجتماعى و اقتصادى كه دولتهاى عُظمى و جوامع اسلاميّه را كه مسلمين بدان در قرون وسطى مباهات ميكردند و در عصور اخيره بدان فخر مينمودند بر پا كرد . عبد الحليم جندى در همين كتاب در ص 223 و 224 دربارهء عظمت جابربن حيّان گويد : جابر بن حيّان ، اوّلين كسى است كه در تاريخ استحقاق پيدا كرد تا بر وى لقب