السيد محمد حسين الطهراني
79
نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى)
--> چنين آورده است : و شگفتى نيست در هم مشورت بودن و هماهنگى كثرت اروپائيان در سكوت از مناهج و طرق علم جديد كه از مسلمين نقل شده است ؛ همانند دأب و دَيْدَنشان در انكار نمودن رشته اتّصال پدران علوم رياضى و هندسه به گاهوارهاى كه در آن نشأت گرفته و رشد و نما نمودهاند . زيرا اين بعلّت استمرار جنگهاى صليبى است ( تا زمان ما ) و بعلّت كوبيدن و خرد كردن حقائق علمى است براى تعصّب دينى متأصّل و ريشهدار در تمدّن جديد اروپائى . ايشان به زبان نمىآوردند كه : فيثاغورث و ارشميدس و اقليدس ، پدران رياضيّات ، دروس خود را در مدرسه اسكندريّه مصر ياد گرفته و از آنجا نشر نموده و القا كردهاند . و به زبان نمىآورند كه : اصلًا كتاب اقليدس مسمّى به « أساسيّات » يا « عناصر » را نشناخته بودند مگر از نسخه عربى . و به زبان نمىآورند كه : اروپاى جديد ، منهج علوم تجربى ( تجربه و استخلاص ) را كه راه و روش علمى معاصر است ، از علوم اسلام فرا گرفته است . شاعر محمّد اقبال ( 1 ) گويد : دوبرينگ Dubring ميگويد : آراء راجر بيكن از آراء پيشينيانش واضحتر و صادقتر است . و از كجا راجر بيكن دروس علميّه خود را اتّخاذ كرده و از كجا استمداد نموده است ؟ از حوزهها و دانشگاههاى اسلامى در اندلس . بريفو ( 2 ) Robert Briffault ميگويد : هيچگونه فضيلتى در اكتشاف منهج علوم تجربى در اروپا به راجر بيكن متوفّاى سال 1294 ميلادى ( 3 ) و هم نامش فرانسيس بيكن متوفّاى سال 1626 ميلادى ، نسبت داده نميشود . راجر بيكن در حقيقت نيست مگر يك نفر از رُسل علم اسلامى و منهج اسلامى به سوى اروپاى مسيحى . راجر بيكن از گفتار باينكه : معرفت عرب و علمشان ، طريق وحيد براى معرفتند خوددارى ننموده است . منهج تجربى عربى در عصر بيكن در اروپا انتشار يافت و مردم آن را آموختند . بيكن مردم را بدين منهج با رغبت تامّ و تمامى سوق ميداد . وى اضافه مىكند كه : هيچيك از اقسام و انواع علوم اروپائى نيست كه فرهنگ و تمدّن اسلامى در آن تأثير اساسى نداشته باشد . و مهمترين اثر فرهنگ اسلامى ، تأثير آن در علم