خود را كه : فَجَعَلْناهُ سَمِيعاً بَصِيراً « پس از اين ابتلا ما او را شنوا و بينا نموديم . » و اگر مراد از ابتلا امتحان بود ، بايد آن متفرّع بر سميعا بصيرا شود نه عكس آن . و پاسخى كه از اين اشكال داده‌اند كه : در كلام خداوند تقديم و تأخيرى است ؛ و تقدير اين‌چنين است : إنّا خلقنا الإنسان من نطفة أمشاج فجعلناه سميعا بصيرا لنبتليه . « ما انسان را از نطفهء ممتزج و مخلوط آفريديم ، و سپس او را شنوا و بينا نموديم براى آنكه او را بيازمائيم . » بقدرى ضعيف است كه نبايد بدان گوش فرا داشت . » « 1 » حال بايد ديد اين اختلاط نطفه از چيست ؟ با آنكه مىدانيم نطفهء مرد از يك سلّول نامرئى بسيار ريز بنام اسپرماتوزئيد است ، و بقدرى كوچك است كه در يك قطرهء آن چند ميليون وجود دارد ، و ابدا در آن تركيبى نيست ؛ و نطفهء زن از يك سلّول نامرئى ديگرى بنام اوول مىباشد ، كه در اثر فقط يك عمل لقاح بين يك اسپرم با يك اوول ، انسان بوجود مىآيد . [ گفتار طنطاوى در تفسير أمشاج 15 آيا معناى أمشاج ، كروموزوم‌ها هستند ، و يا حالت خاصّ حاصلهء از لقاح ؟ ] طنطاوى در تفسير خود گفته است : « مراد از امشاج كه در اين آيه است ، موادّ دهگانه‌اى است كه اصول تغذيه محسوب مىشوند . » او مىگويد : « خداوند مىفرمايد : ما انسان را سميع و بصير قرار داديم تا بتواند مشاهدهء دلائل و استماع آيات را بنمايد و متمكّن از تعقّل و تفكّر گردد كه : ما او را از نطفه آفريديم ، و آن آبى است كه در مرد و در زن است و بواسطهء اتّحاد اين دو نطفه ، جنين متكوّن مىشود . امّا از كجا اين دو نطفه موجود شده است ؟ اين دو نطفه از عناصر مختلفى است ، و آن عناصر از نباتات و اجزاى حيوانى كه در غذاى پدران و مادرانست ، و نيز از آبى كه مىآشامند بوجود مىآيد ، و با املاحى كه با آن سر و كار دارند

--> ( 1 ) - « الميزان فى تفسير القرءان » ج 20 ، ص 209 و 210