تهيّه مىگردد . و جميع موادّى كه در اصول تغذيه ، چه در خوراكيها و چه در آشاميدنيها هستند ده گونه‌اند : اكسيژن ، ئيدروژن ، كربن ، ازت ، گوگرد ، فسفر ، پتاسيوم ، منيزيوم ، كلسيوم و آهن . بنابراين ، اين اصول دهگانه‌اى است كه در هر نباتى وجود دارد ، و بطريق أولى در هر حيوانى موجود است ؛ زيرا كه نبات غذاى حيوان است و در هر انسان موجود است . فعلى هذا نطفه از اين امشاج دهگانه پيدا مىشود ؛ و آن اخلاطى است كه از اين موادّ تكوين مىشود ، و بعد از امتزاج به صورت خون و پس از آن به صورت نطفه و پس از آن به صورت علقه و مضغه تا آخرين مراتب را مىپيمايد . » « 1 » « و يكى از لطيفه‌هاى اين سوره استعمال لفظ أمشاج است كه خدا مىفرمايد : انسان از نطفه خلق شده است و نطفه از امشاج پديد آمده است . و امشاج در انسان غير از اكسيژن و ئيدروژن و موادّ ديگرى كه ذكر شد و بالغ بر ده تا شد ، چيز ديگرى نيست . اين امشاج و اخلاطى است كه انسان از آنها تكوّن يافته است ، و نطفه در انسان تكوّن مىيابد ، و از نطفه ، انسان جديدى بوجود مىآيد . لهذا مبدأ خلقت انسان از آهن و فسفور و گوگرد و بقيّهء اجزاء است . » « 2 » اين گفتار طنطاوى مستند به دليل نيست ؛ و علاوه در اين آيه امشاج صفت است براى نطفه ، نه آنكه مبدأ و اصل تكوّن آن امشاج است . بعضى شايد عامل وراثت و شخصيّت را كروموزوم بدانند . « 3 » بدين

--> ( 1 و 2 ) « الجواهر فى تفسير القرءان الكريم » للشّيخ الطّنطاوىّ الجوهرى ، ج 24 ، به ترتيب صفحات 320 و 323 و 324 ( 3 ) در « لغت‌نامهء دهخدا » گويد : « كروموزوم * قطعاتى منظّم در داخل هستهء