است : « فإنّ الله عزّ و جلّ يقول : و الصّابرين فى البأساء و الضّرّاء . » و در « مجمع البحرين » در مادّهء كرم وارد است : « مكارم اخلاقى كه از خصائص پيغمبر صلّى الله عليه و آله و سلّم بود ، ده چيز بود : يقين و قناعت و صبر و شكر و حلم و حسن خلق و سخاوت و غيرت و شجاعت و مروّت . و در حديث وارد است : امتحنوا أنفسكم بمكارم الأخلاق ؛ فإن كانت فيكم فاحمدوا الله تعالى و إن لم يكن فيكم فاسألوا الله و ارغبوا إليه فيها . و سپس حضرت اين ده خصلت گذشته را ذكر نمودند . و چون از حضرت از مكارم اخلاق پرسيدند ، فرمود : العفو عمّن ظلمك و صلة من قطعك و إعطاء من حرمك و قول الحقّ و لو على نفسك . » - انتهى . در « كشّاف » طبع اوّل ، ج 1 ، ص 364 در تفسير آيهء خذ العفو گويد : « عفو ضدّ جهد است . جهد يعنى مشقّت و سختى ، و عفو يعنى سهولت و آسانى . يعنى : بگير اى محمّد از افعال مردم و اخلاقشان و آنچه مربوط به آنهاست ، آنچه را كه براى تو سهل و آسان است . كار را با مردم سهل و آسان بگير و به تكلّف مپرداز و با آنها در امورشان مداقّه مكن و آنچه سبب مشقّت آنها شود از آنها مخواه كه نفرت نكنند ، همچنان‌كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرموده است : « يسّروا و لا تعسّروا » و شاعر گفته است : خذى العفو منّى تستديمى مودّتى * و لا تنطقى فى سورتى حين أغضب و بعضى گفته‌اند : عفو به معناى زيادتى است ؛ يعنى زيادى و آنچه را از صدقاتشان آسان است ، آن را بگير . و اين آيه قبل از نزول آيهء زكات است ، امّا چون آن آيه نازل شد امر شد كه طوعا أو كرها زكات گرفته شود . و عرف به معنى معروف و جميل است از كارها . و معنى « و أعرض عن الجهلين » آنست كه : با سفيهان مانند سفهشان معامله نكن و با آنها ممارات و مجادله منما ، و بردبارى كن و از بديهايشان كه به تو مىرسد اغماض كن . و گفته شده است : چون اين آيه فرودآمد رسول خدا از جبرئيل پرسيد ، گفت : نمىدانم تا بپرسم . سپس برگشت و گفت : يا محمّد ! إنّ ربّك أمرك أن تصل من قطعك ، و تعطى من حرمك ، و تعفو عمّن ظلمك . و از جعفر صادق است كه : خداوند پيغمبرش را به مكارم اخلاق فرا خوانده است و در قرآن آيه‌اى كه جامع تمام مكارم اخلاق باشد غير از اين آيه نداريم . » - انتهى .