خداوند از باطن آنها هر يك‌يك جداجدا زمام حركت آن را به دست دارد ؛ و به سوى خود مىكشد . مورچه گرچه با زنبور مختلف ؛ و از هر جهت متفاوت است . ليكن ازاينجهت يكى است و أبدا جدائى ندارد . انسان گرچه با حيوان مختلف است ؛ و هريك از اصناف حيوانات برّى و بحرى و جوّى با يكدگر اختلاف دارند ؛ ولى همگى متّحدا متفقا دست بدست هم داده ، و در سير إلى الله يك لحظه واقف نشده ؛ و از شتاب و سرعت خود نمىكاهند . در بيدارى و خواب ، در حال علم و جهل ، در حال مرض و صحّت ، در حال موت و حيات ، به سوى او جلّ و عزّ در حركتند . و او را مىجويند ، گرچه خود شاعر بدين معنى نباشند ، و آگاهى نداشته باشند . اين حركت‌هاى مختلف كه نه تنها اختلافشان در أجناس و أنواع و أصناف ختم نمىشود ؛ بلكه هر فرد فرد از أفراد موجودات ، و هر ذرّه ذرّه از ذرّات ، با هم در كمال اختلاف بوده ، و أبدا اتحادى ندارند ؛ و نخواهند داشت . تعبير از آن به سبل مىشود . ما شاء الله از قدرت و عظمت حضرت حقّ كه چقدر بىحصر و بىشمارش ، موجودات مختلفى را خلق فرمود . و اين يگانگى و وحدت حركت به سوى بارگاه عزّتش كه در نهايت اتّحاد بلكه وحدت است . تعبير از آن به صراط مستقيم مىشود كه : هر موجودى گرچه در سبيل خود ، و در ظاهر خلقت خود ، با ديگرى جدائى دارد ؛ و ليكن در باطن خود و در سرّ خود ، واجد صراط مستقيم است كه : سبيل بر روى آن چون پرده و ستارى است كه آن را پنهان نموده است . هر كه نظر به ظاهر افكند ، يك سبيل جداگانه ، و مختص به آن بيند . و هر كه نظر به باطن اندازد ، همه را در يك صراط مستقيم مشاهده مىكند .