پنجم آنكه : مزيّت و فضيلت أصحاب صراط مستقيم بر غيرشان ، و همچنين مزيّت صراطشان بر سبيل غيرشان فقط و فقط به سبب علم است ؛ نه عمل . زيرا ايشان از جهت فراگيرى معرفت و عرفان خداوند ، و علم به پروردگارشان ، به مقام و منزلتى فائق آمده‌اند كه : غير از آنها بدين مقام نرسيده‌اند . زيرا أخيرا بيان شد كه : عمل تامّ و تمام در بعضى از سبيل‌هائى كه پائين‌تر و پست‌تر از صراط اينها بوده است ؛ موجود بوده است . بنابراين غير از مزيّت علم براى آنها وجه مزيّت ديگرى نيست . و أمّا اينكه اين علم كدام علم است ؟ ! و چگونه است ؟ ! إنشاء الله تعالى در ذيل آيهء : أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها « 1 » از آن بحث مىكنيم . و به اين مطلب مشعر است ، قوله تعالى : يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ . « 2 » و همچنين قوله تعالى : إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ « 3 » ( كلمهء پاك و پاكيزه ، به سوى خدا بالا مىرود ؛ و عمل صالح كلمهء پاك را بالا مىبرد . ) فلهذا آنچه به سوى او صعود مىكند ، همان كلم طيّب است ، كه عبارت است از : اعتقاد و علم : و أمّا عمل صالح كارش فقطّ آنست كه : كلم طيّب را بالا ببرد ، و او را كمك كند ؛ نه آنكه خودش به بالا صعود نمايد . « 4 » تا اينجا إفادات استادنا الأعظم قدّس الله نفسه در تفسير بود ؛ و چون حاوى مطالب دقيقهء عميق ، و إفاضات رشيقه بود ؛ عينا حكايت شد ؛ تا مطالعه‌كنندگان ، با صرف وقت ، و دقّت در مضامين آن ، به نكات فلسفى و عرفانى آن پى برده ؛ و از

--> ( 1 ) آيهء 19 ، از سورهء 13 : رعد . ( 2 ) آيهء 11 ، از سورهء 58 : مجادله . ( 3 ) آيهء 10 ، از سورهء 35 ، ملائكة . ( 4 ) الميزان فى تفسير القرآن ، ج 1 ، ص 26 تا ص 35 با حذف بعضى از مسائل جزئى ، و غير لازم ذكر .