[ خصوصيّات و صفات صراط مستقيم ] صراط به معناى طريق واضح است . از سرطت سرطا مأخوذ شده است يعنى بلعت بلعا . گويا صراط ، روندگان و پيمايندگان خود را مىبلعد ؛ و نمىگذارد كه از آن بيرون روند ، و از شكم و درون خود آنها را خارج نمىكند . و مستقيم كه اسم فاعل از استقامت است ؛ به معناى آن كسى است كه اراده مىكند بر روى پاى خود بايستد ، و بر جان خود و مال خود تسلّط يابد ، مانند شخص قائم و برپائى كه بر أمر خود مسلّط است . و بنابراين ، مرجع اين معنى اين‌طور مىشود كه : آن‌كس كه : امرش متغيّر نيست ، و شأنش اختلاف ندارد . صراط مستقيم آنست كه : حكمش در هدايت و ايصال پويندگان به سوى غايت و مقصدشان تغيّر نمىپذيرد ؛ و مختلف نمىشود . خداوند تعالى مىگويد : فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ اعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَ فَضْلٍ وَ يَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِراطاً مُسْتَقِيماً . « 1 » ( پس آن كسانى كه ايمان به خدا آوردند ، و به او تكيه زده و اعتماد كردند ، پس به زودى آنها را در رحمت و فضل خود داخل مىكند ؛ و به سوى خودش در صراط مستقيم هدايت مىنمايد . ) يعنى أمر اين هدايت تخلّف نمىپذيرد ؛ و پيوسته بر حال خود دوام دارد . و نيز خداوند متعال مىگويد : فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ كَذلِكَ يَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ وَ هذا صِراطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيماً . « 2 » ( و كسى را كه خداوند بخواهد هدايت كند ؛ دل و سينهء وى را براى پذيرش و قبول إسلام باز مىكند و منشرح مىگرداند . و كسى را كه بخواهد گمراه كند ؛ دل و سينهء وى را تنگ و سخت مىكند ؛ گويا از شدّت سختى مىخواهد به

--> ( 1 ) آيهء 174 ، از سورهء 4 : نساء . ( 2 ) آيهء 126 و 127 ، از سورهء 6 : أنعام .