آسمان بالا رود . اين‌طور خداوند رجس و پليدى را براى كسانى كه ايمان نمىآورند ، قرار مىدهد . و اينست صراط مستقيم پروردگارت ) . يعنى اينست منهاج و روش و طريقهء خداوند كه مختلف نمىشود و تخلّف نمىپذيرد . و نيز خداوند متعال مىگويد : قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ . « 1 » ( خداوند در پاسخ شيطان گفت : اينست صراطى كه بر من مستقيم است . بدرستى كه تو قدرت و سلطنت بر بندگان من ندارى ، مگر بر كسانى از گمراهان و اغواشدگان كه از تو پيروى مىكنند ! ) يعنى اينست سنّت من ، و طريقهء من كه بدون تغيير دوام دارد . بنابراين ، اين گفتار همچون گفتار ديگر خداست كه مىگويد : فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا . « 2 » ( « اى پيامبر » تو هيچ‌گاه براى سنّت و دأب و ديدن خداوند ، تبدّل و تغيّرى نخواهى يافت ! و هيچ‌گاه براى سنّت و دأب و ديدن خداوند ، جابه‌جائى و دگرگونى نخواهى يافت ! ) و از آنچه تا به حال ما دربارهء صراط مستقيم ذكر كرديم ؛ امورى روشن و آشكارا شد : أوّل آنكه : طرق و راههاى به سوى خداوند از جهت كمال و نقصان ، و از جهت پرارزشى و كم‌ارزشى ، در جهت قرب و نزديكى آنها به منبع حقيقت ، مختلف است . أمّا صراط مستقيم مثل إسلام و إيمان و عبادت و إخلاص و إخبات است ؛ همان‌طوركه مقابل آن صفات ، همچون كفر ، و شرك ، و إنكار ، و

--> ( 1 ) آيهء 42 ، از سورهء 15 : حجر . ( 2 ) آيهء 42 از سورهء 35 : فاطر .