السيد محمد حسين الطهراني
228
نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى)
در جاهاى متعدّدى نسبت داده است ، همچون نسبت به پيغمبر : قُلْ هذِهِ سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي . « 1 » ( بگو ( اى پيغمبر ) اين سبيل من است كه من از روى بصيرت مردم را از اين راه به سوى خدا مىخوانم ؛ اين دعوت من است به اين راه و دعوت كسى كه از من پيروى نمايد ) و همچون نسبت به كسى كه به خدا بازگشت و انابه دارد : وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ إِلَيَّ . « 2 » « اى انسان » متابعت كن از راه كسى كه به سوى من بازگشت دارد ! ) و همچون نسبت به مؤمنان : وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلَّى وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِيراً . « 3 » ( و كسى كه با رسول خدا از در لجاج و سرسختى برآيد ، پس از آنكه هدايت براى وى مبيّن و آشكارا شده است ؛ و از غير راه مؤمنين پيروى نمايد ؛ ما بازگشت مىدهيم او را به آنچه بازگشت مىكند ؛ و در دوزخ آتش مىزنيم ؛ و بد مصيرى است جهنّم . ) و از اين آيات دستگير مىشود كه سبيل غير از صراط مستقيم است . سبيل به اختلاف متعبدين ، و سالكين راه عبادت ، اختلاف مىپذيرد و متعدّد و متكثّر مىگردد ؛ به خلاف صراط مستقيم . و بدين لطيفه مهمّ و نكتهء دقيق آيهء مباركه مورد
--> - است . و بنابراين اضافه و نسبت صراط به منعم عليهم با اضافهاش به خدا تفاوتى ندارد . زيرا لازمهء ولايت كه فناى محض ولىّ خدا در ذات أقدس او ، رسم وحدت فانى و مفنّى فيه مىباشد . و صراط خدا به صراط ولّى خدا ، حقّا و حقيقتا صراط است . ( 1 ) آيهء 108 ، از سورهء 12 : يوسف . ( 2 ) آيهء 15 ، از سورهء 31 : لقمان . ( 3 ) آيهء 114 ، از سورهء 4 : نساء .