السيد محمد حسين الطهراني
9
ولايت فقيه در حكومت اسلام (فارسى)
اختصاصِ به إمام معصوم دارد ؛ بلكه حضرت بطور كلّى مىگويد : زمين از أفرادى كه داراى يقين و علم بوده باشند ، و در كانون علم قرار گرفته و از حُجَج إلهيّه باشند ، خالى نيست . حال يا مشهورند و مردم آنها را مىشناسند ، و يا مغمورند و در حبس و زندان ؛ و يا اينكه اگر در زندان و حبس و تبعيد هم نباشند ، كسى از حال آنها خبر ندارد و از علوم آنها مطّلع نيست ؛ چون وضعيّت آنها طورى است كه نمىتوانند علوم خود را إفشاء كنند ؛ در نتيجه ، آن علوم را با خويش به گور مىبرند . دلالت حديث كميل بر ولايت فقيه در سه مرحله : قضاء و إفتاء و حكومت پس إطلاق اين روايت دلالت دارد بر اينكه : أفرادى كه داراى چنين صفات و خصوصيّاتى هستند كه حضرت براى كميل بيان مىفرمايند ، اينان هستند : خُلَفَآءُ اللَهِ فِى أَرْضِهِ ، و صاحبان ولايت . و از اين إطلاق مىتوانيم در هر سه مقامِ : ولايت در إفْتاء ، ولايت در قَضاء و ولايت در حكومت استفاده كنيم . زيرا كه : أُوْلَئِكَ خُلَفَآءُ اللَهِ فِى أَرْضِه ، إطلاق و انحصار دارد . و بطور كلّى ، حضرت خلافت را در اينجا مقارنِ با علم قرار دادهاند . و اينها كه در آبشخوار علم و در حقيقت ولايت هستند ، ولايت به تمام شؤونش در اينها جارى است و از اينها تراوش مىكند . إشكال بر علّامه مجلسى ( ره ) در حصر مُفاد حديث را به إمام معصوم علّامه مجلسى در « بحار الانوار » فرموده است : وَ لَمَّا كانَتْ سِلْسِلَةُ الْعِلْمِ وَ الْعِرْفانِ لا تَنْقَطِعُ بِالْكُلِّيَّةِ مادامَ نَوْعُ الإنْسانِ ، بَلْ لا بُدَّ مِنْ إمامٍ حافِظٍ لِلدِّينِ فى كُلِّ زَمانٍ ، اسْتَدْرَكَ أميرُالْمُؤْمِنينَ عَلَيْهِ السَّلامُ كَلامَهُ هَذا بِقَوْلِهِ : اللَهُمَّ بَلَى ! - وَ فى النَّهْجِ - : « لَا تَخْلُو الارْضُ مِنْ قَآئِمٍ لِلَّهِ بِحُجَجِهِ ؛ إمَّا ظَاهِرًا مَشْهُورًا ، أَوْ خَآئِفًا مَغْمُورًا . » - وَ فى تُحَفِ الْعُقولِ - : « مِنْ قَآئِمٍ بِحُجَّتِهِ إمَّا ظَاهِرًا مَكْشُوفًا أَوْ خَآئِفًا مُفْرَدًا ، لِئَلا تَبْطُلَ حُجَجُ اللَهِ وَ بَيِّنَاتُهُ وَ رُوَاةُ كِتَابِهِ » . وَ الإمامُ الظَّاهِرُ الْمَشْهورُ ، كَأَميرِالْمُؤْمِنينَ صَلَواتُ اللَهِ عَلَيْهِ ؛ و الْخآئِفُ الْمَغْمورُ ، كَالْقآئِمِ فى زَمانِنا ، وَ كَباقى الائِمَّةِ الْمَسْتورينَ لِلْخَوْفِ وَ التَّقِيَّةِ . وَ يُحْتَمَلُ أنْ يَكونَ باقى الائِمَّةِ عَلَيْهِمُ السَّلامُ داخِلينَ فى الظَّاهِرِ الْمَشْهورِ .