و كور اهواز است كشته شد . و « حموى ( 1 ) » گفته است كه قبر دعبل پسر على خزاعى در « زويله ( 2 ) » است و بكر بن حمّاد در اين باره چنين سروده است : « مرگ ، دعبل را بزويله و در سنگستان احمد بن خصيب رها كرد . » بر جستجوگر مخفى نماند كه ترديد « ابن عساكر » در صفحهء 242 جلد 5 تاريخش پس از ذكر وفات مترجم بسال 246 ، و اين سخن او كه : [ گفته‌اند : دعبل معتصم را هجو كرد و او شاعر را كشت و نيز آورده‌اند كه مالك را هجو كرد و او كسى را در پى شاعر فرستاد تا مسمومش كند ] ترديدى بىتأمل و نقل قولى بىتدبّر است زيرا معتصم بسال 227 و 9 سال پيش از شهادت شاعر در گذشته است و نيز آنچه « حموى » در صفحهء 418 جلد 4 « معجم البلدان » آورده است كه [ چون دعبل معتصم را هجو كرد وى خون شاعر را هدر نمود و دعبل به طوس گريخت و به گور رشيد پناه برد ولى معتصم پناهش نداد و او را بسال 220 قتل صبر كرد ] بر خلاف اتّفاق قول مورّخان و دانشمندان رجال در مورد در گذشت شاعر به سال 246 است . « بحترى » كه با شاعر و « ابى تمام » كه پيش از دعبل در گذشت ، دوست بود در سوك آن دو چنين سرود : آرامگاه حبيب و دعبل بروز مرگشان ، بر درد دلم افزود و آتش به جانم زد اى دوستان من : باران رحمت پيوسته بر شما ريزان باد و ابرى پر آب و باران زا گورتان را سايبانى كناد . گور اين يكى ( دعبل ) در اهواز و از مسير نالهء نوحه گر بدور است و قبر ديگرى ( ابى تمام ) در موصل است . « ابو نصر محمّد بن حسن كرخى كاتب » گفته است : ديدم كه بر گور دعبل اين اشعار را نوشته بودند : دعبل ، توشهء اقرار به بيگانگى خداوند را براى رستاخيز خويش آماده كرده است وى خالصانه شهادت به وحدت حق مىدهد و اميدوار است كه خداوند

--> ( 1 ) - اغانى ج 14 ص 418 . ( 2 ) - در مرز بلاد سودان است .