درنگ كرد و سپس سر بر آورد و گفت : لا تنكروا ضربي له من دونه مثلا شرودا في الندى و الباس ( 1 ) قاللَّه قد ضرب الاقل لنوره مثلا من المشكاة و النبراس همگان از تيز هوشى وى شگفتيها كردند . ديوان شعر ابى تمام مىگويند : ابو تمام شعر خود را مدوّن نكرده است . ليكن آنچنانكه در ص 324 « بغية الوعاة » آمده است ، از خواندن عثمان بن مثنى قرضي م 273 ديوان شاعر را براى خود او ، چنين بر مىآيد ، كه شعر وى در روزگار زندگى خودش فراهم آمده ، و پس از آن گروهى از اعلام و اديبان به ترتيب و تلخيص و شرح و حفظ آن همت گمارده‌اند كه از آن جمله‌اند : 1 - ابو الحسن محمّد بن ابراهيم كيسان در گذشته بسال 320 كه وى را شرحى بر اشعار ابى تمام است . 2 - ابو بكر محمّد بن يحيى صولى م 325 / 6 كه ديوان شاعر را به ترتيب حروف معجم در قريب به 300 برگ فراهم آورده است . 3 - على بن حمزه اصفهانى . كه اشعار شاعر را به ترتيب انواع مرتب كرده است . 4 - ابو منصور محمّد بن احمد از هرى شافعى م 380 كه شرحى بر اشعار شاعر دارد . 6 - خالع حسين بن محمّد رافعى كه در حدود سال 380 زنده بوده و شرحى بر ديوان شاعر دارد . 7 - وزير حسين بن على مغربى در گذشته به سال 418 ، كه كتاب اختيار و گزينش شعر ابى تمام دارد .

--> ( 1 ) - بر من خرده مگيريد ، اگر وى را در بخشش و دلاورى به كسى كه كمتر از اوست مثل زدم و اين مثل را نيز غريب مپنداريد . چه خداوند نور خود را به كمتر چيزى كه روزن و چراغ است ، مثل زده است .