مىدانند و معتقدند كه در اصل عربى آن - كه فعلا در دست نيست - و نيز در عنوان نسخه‌اى كه من از مرحوم آقا سيد ابو القاسم خونسارى گرفتم نوشته بود : رسالة في السير و السلوك لابن طاووس . لكن استاد بزرگ ما آية الحقّ مرحوم حاج ميرزا على آقا قاضى رضوان الله عليه تمام اين رساله را بطور قطع و يقين از مرحوم سيّد مهدى بحر العلوم مىدانسته‌اند » . انتهى كلام استاد بزرگوار ما علاّمهء طباطبائى . اين حقير روزى در خدمت استاد علاّمهء طباطبائى مدّ ظلّه عرض كردم : حقير با وجودى كه كتب اخلاق و سير و سلوك و عرفان را بسيار مطالعه نموده‌ام هيچ كتابى مانند اين رساله جامع و شامل و متين و اصولى و مفيد و روان و در عين حال مختصر و موجز بطورى كه مىتوان در جيب گذارد و در سفر و حضر از آن بهره‌مند شد نيافتم . ايشان از اين سخن تعجب كردند و فرمودند : اين نظير عبارتى است كه من از مرحوم قاضى رضوان اللّه عليه شنيدم چه ، ايشان مىفرمودند : « كتابى بدين پاكيزگى و پر مطلبى در عرفان نوشته نشده است » انتهى . و حضرت آيت الله آقاى حاج شيخ عباس قوچانى كه وصىّ مرحوم قاضى هستند مىگويند : مرحوم قاضى به اين رساله عنايت بسيار داشته ولى كرارا مىفرموده است كه من اجازهء بجا آوردن او راد و اذكارى را كه در اين رساله آورده است به كسى نمىدهم . به هر حال ، از قرائنى كه ذكر مىنمائيم بدست مىآيد كه تمام اين رساله به انشاء بحر العلوم بوده باشد ، زيرا : اولا عالم نقّاد خبير فقيه و متكلّم و اصولى مرحوم شيخ محمدرضا اصفهانى - صاحب كتاب « وقاية الأذهان » و « نقد فلسفهء داروين » رحمة اللّه عليه همانطور كه در كلام صاحب « الذريعة » گذشت ، او را از بحر العلوم مىداند و موضع تأليف آن را در كرمانشاه معين كرده است . ثانيا : مرحوم قاضى رضوان اللّه عليه كه خرّيت فنّ و جامع بين ظاهر و باطن و استاد اخلاق و معارف بوده‌اند آن را از مرحوم بحر العلوم دانسته‌اند ، و شهادت چنين اسطوانه و وزنهء علمى در عالم معارف طورى نيست كه بتوان از